Amerikan ekonomisi çöküyor mu
Amerika’nın politikalarını beğenmeyen ve değiştirilmesini öneren fakat ikna edici olamayan analistler, tavsiyelerine ek delil olarak Amerikan ekonomisinin bazı sorunlarını öne sürerler:
1) Amerika'nın kamu borçları, 2) Bütçe açıkları ve 3) Kamu borçlarına ödenen faizler çok yüksek ve yükselmeye devam ediyor.
Amerika’da sanayi üretimi çok düşük
Amerikan borsaları balondur.
Yabancılar ellerinde bulundurdukları Amerikan Hazinesine ait tahviller ile Amerikaya şantaj yapabilirler.
SORUNLAR VE ANALİZLERİ
1) Kamu Borçları, Bütçe Açıkları ve Ödenen Faizler:
Önce bilgi: Şu anda Amerikan Hazinesinin yaklaşık olarak 39 Trilyon dolar borcu var.
Bunun yaklaşık olarak 7,5 trilyon doları FED'e (Amerikan Merkez Bankası) olduğu için gerçek net borç 31,5 Trilyon dolardır.
Bu eleştiriler büyük ölçüde haklı çünkü Amerika dahil dünyanın her yerinde yüksek kamu borçları, yüksek bütçe açıkları ve kamu borçlarına ödenen yüksek faizler gerçek sorunlar oluşturmaya başladı.
Bu sorunlar adeta modern devletleri çok zorluyor.
Amerika’nın küresel çaptaki en önemli 3 rakibi Çin, Avrupa Birliği ve Japonya’nın da bu alanlardaki sorunları, Amerika’nın sorunlarından bile daha ağırdır.
Borçların seviyesinden daha önemli soru: Ülkelerin bu sorunlarla mücadele edecek kurumsal kapasiteleri var mı?
Çin’in kamu borçları (merkezi hükümet ve eyaletler toplamı) Amerika’dan daha yüksektir.
Üstelik Çin’in en büyük 500 şirketi de kamuya aittir ve bu şirketlerin banka borçları da önümüzdeki yıllarda kamu borcuna dönüşecektir.
(Borç Aktarım Mekanizması: Kamu borçlanarak bu bu devasa kamu şirketlerine sermaye koyacak; bu şirketler de aldıkları bu sermayelerle borçlarını ödemeye çalışacaklar. )
Avrupa Birliğindeki ülkelerin birçoğu, mesela Yunanistan, Fransa, İtalya teknik olarak iflas etmişlerdir.
Şu anda bu tip iflasın eşiğindeki ülkelerin borçları, Avrupa Merkez Bankası tarafından adeta yüzdürülmektedir.
Japonya’nın da 40 yıl önce oluşmaya başlayan ve etkileri hala devam eden konut kredisi balonlarının oluşturduğu sorunlardan dolayı kamu borcu çok çok yüksek.
Amerika kamu borç oranı, bütçe açığı ve borçlara ödenen faizler yüksektir fakat sorun çözme kapasitesi ve imkanları daha geniştir.
2) Amerika’da Sanayileşme durmuş.
Amerikan sanayinin GSYH içindeki payı gerçekten de düşüktür: %9,4.
Öte yandan işsizlik oranı da %4,3 civarında seyrediyor.
Mevcut Amerikalı Sanayicilerin en büyük sorunu, sanayide çalışacak insan bulamamalarıdır.
Şimdi yapay zeka sayesinde, insansız karanlık oda (lights-out manufacturing) teknolojileriyle, Çin’den bile daha ucuz maliyetlerle üretim yapmak istiyorlar.
Amerika ucuz emek değil sıfır emekle üretim yapabilmek için yüz milyarlarca dolar yatırım planlanıyor.
3) Amerikan Borsalarında balon ihtimali çok yüksek.
Amerikan borsalarının 4 Mayıs 2026 itibariyle değeri yaklaşık olarak 72 Trilyon dolardır. Bu 72 Trilyonun 20 Trilyonu yabancılara aittir.
Borsaya kote olmayan şirketlerin de tahmini........
