Bir malın kaça satılacağını kim belirler?

Galiba bu soruyu sorduğum üçüncü yazım bu. Değer mi değer. Çünkü iktisatçılara göre fiyat ekonomini kalbidir.

Fiyatı kim koyar? Bırakın bilimi milimi, biri yumruğunu masaya vurup “Ben koyarım!” desin. En basiti bu. Bunun adı da narh idi bir zamanlar. Rahmetli Mehmet Genç’in çizdiği Osmanlı tablosundan şöyle bir sonuca varabiliriz. “Fahiş fiyat” koymak yasaktır. Ama birisi daha ucuza daha fazla ve kaliteli mal üretmenin bir yolunu keşfedip ucuza satmaya kalksa, bu da dengeyi bozacağı için yasaktır. O başarılı ve hiç değişmeyecek sanılan bir dünyaydı. Değişti ve başarı yenilgiye döndü.

NARH KOYAR MIYIZ BİZ?

Yıllarca Girişimcilik ve Rekabet diye bir ders verdim. Özellikle mühendislik dalları öğrencilerinin pek sevdiği bir seçmeli dersimdi. İlk sorduğum sorulardan biri buydu: Fiyat nasıl belirlenir? Onlar mühendis ve hesap adamı olduklarından maliyet hesaplanır, üstüne makul bir kâr konur, fiyat bulunur derlerdi, çoğunlukla…

Hâlbuki fiyat şöyle belirlenir: Satıcı, ürününü satabileceği en yüksek fiyattan satar; alıcı onu mümkün olan en düşük fiyattan alır. İşte bu en yüksek satma ve en düşük alma arzusunun el sıkıştığı noktadır fiyat.

Bu son anlattığıma, yani arz-talep eğrisinin kesişme noktasına dünyada pek kimsenin itirazı kalmadı. Bugün eski komünistlerden yeni komünistlere, aklınıza gelebilecek bütün ideolojilere ve tabiî liberallere göre de fiyat böyle belirlenir. Öyle belirlenmez diyen ekonomiler sizlere ömür… Bu da ekonomide gerçeğe en uyumlu teorinin hayatta kalması süreci işte.

Şimdi bu........

© Karar