Ben “sayısalcıyım” ya. Ne demekse. Henüz okul çağındayken Türkçe bugünkü kadar sala bindirilip sele salıverilmemişti. Sözelci, sayısalcı lafları da henüz mevcut değildi. Fen ve edebiyat sınıfları vardı. Herhâlde “fen” ve “edebiyat” kelimeleri öz Türkçe olmadığı için onların yerine sayısal ve sözel dedik. Bu yeni öz Türkçe kelimeler sıfat mıdır, isim midir, bilmiyorum. Ama öz Türkçe “sal” ve “sel” ekleriyle “sayı” ve “söz” köklerinden türemiş. Sayı ve söz isim olduğuna göre sayısal ve sözel sıfat olmalı. Yoksa deli miyiz isimden aynı anlamda isim türetelim. İngilizce ve Fransızca gibi dillerde de “tial” yazılıp “siyal” veya “şıl” falan okunan bir ek var. İsimden sıfat yapar. Herhâlde bu eki Türkçeden almışlar; öyle olmalı, değil mi?

Lafı uzattım. Demem o ki siyaset dünyasında söylenenleri, eğer ölçüp biçilemiyorsa ben pek anlayamıyorum. Her zaman mümkün olmadığını biliyorum, hatta her zaman gerekli ve doğru olmadığını da biliyorum; karşı iddiaları baştan kabul edeyim… Yine de bir laf, ölçülen bir çokluğa dayanıyorsa kendimi biraz daha rahat hissediyorum.

Geçenlerde bir yazımda sözel iddiaları sayısal istatistiğe çeviren bir mekanizmadan bahsetmiştim. Google hazretlerinin Ngram hizmeti. Hani bununla moda olan, yükselen, sonra da popülerliği düşen ve silinen kavramları yıllar üzerinden izleyebiliyorduk. 2025’te “Paradigmalar ve NGramlar” başlıklı yazımda bunu epey bir anlatmışım. Şu geliyor, bu gidiyor diye konuşmak ve çoğu zaman gerçeği değil de arzularımızı dillendirmek yerine kavramların yükselip düşüşünü NGramlardan izleyebilirsiniz.

Mesela “komünizm” ve “hür dünya”........

© Karar