İnsanlar oy verip iktidara getirdikleri bir siyasi kadronun icraatından memnun kalmazlarsa ne yaparlar? Klasik demokrasi teorisine göre, verdikleri temsil yetkisini bir sonraki seçimde geri alırlar. Psikoloji ve sosyal psikoloji teorilerine göre ise böyle bir durumda “çoğunlukla” meşrulaştırma mekanizmaları devreye giriyor.

Siyasi tutumlarımızı yalnızca ideolojik tercihler değil, birtakım derin psikolojik ihtiyaçlar da şekillendirebiliyor. Bu yüzden insanları rasyonel yollarla, yani akılla mantıkla ikna etmek çoğu zaman mümkün olmuyor.

Biz insanlar, hem mevcut durumu meşrulaştırma ihtiyacı duyuyoruz hem de yapmış olduğumuz tercihleri. Bu arada, meşrulaştırma psikolojisi çoğu zaman otomatik olarak (bilinç altında) işleyen zihinsel bir süreç. Yani farkında olmadan veriyoruz kararlarımızı.

Mevcut durumu meşrulaştırma ihtiyacımızın temelinde hayatımızdaki ciddi ölçekli değişimleri kolayca göze alamayan tabiatımız var. Yani riske girmekten kaçınma tutumu… Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan da olma endişesi. Yağmurdan kaçarken doluya tutulma korkusu.

Vaktiyle yapmış olduğumuz tercihleri, sonradan olumsuz neticelere yol açsa bile, savunma ihtiyacı duymamız ise egomuzu koruma refleksinden kaynaklanıyor. Hata ettim, yanıldım veya kandırıldım demeyi kendimize yediremiyor olmamızdan.

Ancak buradaki çelişki şu: Yaptığımız hatalı tercihlerde ısrar ederek kendi çıkarlarımıza zarar vermeye devam ediyoruz. Zararın neresinden dönülse kârdır demiyoruz. Dahası,........

© Karar