1947-57’de “Seçilmiş Hikâyeler”, 1957-73’te “Dost” dergilerini çıkaran, aynı zamanda hikâyeci ve yayıncı bir isimdir Salim Şengil. 1950 edebiyat kuşağının tanınmasında payı vardır. İkinci Dünya Savaşı’ndan 1970’li yıllara değin uzayan yayın dünyasını, özellikle sol çevreyi iyi tanır. Bu yazıda Şengil’in “Anılarda Kalan Portreler” (Cem Yay., 1991) adlı kitabından, anılara yansıyan yazar-şair, bürokrat ve kimi olaylardan söz edeceğim.

Daha önce de yazmıştım; anılar öznel eserlerdir, yazarının öznel görüşlerini içerir, dolayısıyla olaylara ve kişilere dair izlenimler, kanaatler tartışılır. Şengil’in anıları da böyle!

Başlarken… Şengil’in 1939’da Ankara’da bir ara Çubuk Barajı Gazinosu müdürü olarak görev yapmasını yadırgadığımı söylemeliyim. Gazinodaki konsomatristler ve fedailerle meşgul olması garibime gitti.

Esere bakarsak, kitapta üç dönem, üç konu öne çıkıyor: Dönemler; İkinci Dünya Savaşı yılları, DP iktidarı ve 60 sonrası özellikle AP’li yıllar… Şengil’in anılarından çıkarılabildiği kadarıyla 1939 sonrası İkinci Dünya Savaşı yıllarında toplum tedirgin, DP’li ve 1960 sonrasında, özellikle sağ hükûmetler döneminde, tabii içinde bulunduğu sol çevreye ve yayıncılığa yönelik baskılar dikkati çekiyor…

Anılarda dikkati çeken siyasi baskılardan bazıları şöyle: Yer Ankara, meşhur Kürdün Meyhanesi, 1950’li yıllar olmalı. Yine bir gece Şengil ve Orhan Veli, Cahit Sıtkı, İlhan Tarus, Fethi Giray, Mehmed Kemal gibi yazar-şairler, meyhanede sosyal güvenlik meselesini tartışıyorlar. Meyhanenin sahibi Kürt Mehmet’in, yavaşça yaklaşıp etraftaki masaların polislerle dolu olduğunu ve onları dinlediğini söyleyerek uyarması, baskıya örneklerden biri (s. 35). Benzer bir başka olay da 1956’da Ankara’da istasyonda Tarancı’nın cenazesini beklerken yaşanıyor, istasyonda “çizmeliler” denilen polisler, Salim........

© Karar