Waar is onze sha zhu bang?

Student rechtsgeleerdheid en freelance onderzoeksjournalist

De rijkenlijst van China wordt ook wel de ‘sha zhu bang’ genoemd – de varkensslacht-lijst – nu zo veel Chinese miljardairs die op de lijst staan kritisch onderzocht worden, waarna ze ook vaak in de gevangenis eindigen. Afgelopen vrijdag is de Chinees Hui Ka Yan, de ‘rijkste man van Azië’, nog tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld. In het Westen gaan we heel anders om met onze beter bedeelde medeburgers, maar is dat wel terecht? Kunnen we wellicht iets leren van China in dezen, zonder dat we de vrijheden verliezen die we in het Westen genieten?

De Britse zakenman Rupert Hoogewerf publiceert sinds 1999 het Hurun-Verslag, vergelijkbaar met Forbes en Quote, waarin ook een lijst is opgenomen met de rijkste Chinezen. Formeel heet de lijst een bai fu bang, letterlijk ‘honderd-rijken-lijst’, maar onder de bevolking is deze ook bekend als de sha zu bang; de varkensslacht-lijst. Er wordt hierbij verwezen naar het idee dat het vetste varken het eerst naar de slacht wordt gebracht.

Het onderzoek van Hoogewerf wijst uit dat de gemiddelde Chinese miljardair op de lijst, als deze in de veertig is, een grote kans heeft kritisch onderzocht te worden door de media en de overheid, vaak gevolgd door een gevangenisstraf van ongeveer 10 jaar, of andermaal door van de aardbodem te verdwijnen.

De kans op onderzoek en vervolging staat bijna vast voor een aanzienlijk deel van de personen die op de lijst komen te staan. Zo stuitte Kong Dongmei, de kleindochter van de Chinese leider Mao Zedong en met bijna een miljard dollar in de lijst opgenomen, op veel kritiek vanuit de gemeenschap. Ze zou haar grootvaders idealen verraden.

Kong kwam er daarmee nog goed vanaf, in tegenstelling tot Zhou Zengyi, die in 2002 nog nummer 11 was op de lijst maar niet lang daarna werd gearresteerd en een gevangenisstraf van 16 jaar kreeg voor o.a. fraude en verduistering. Zijn veroordeling maakte ook een einde aan de carrière van Chen Liangyu, toenmalig lid van het politbureau, het hoogste uitvoerende orgaan van de Communistische Partij (CCP). In 2025 werd hij na een 18-jarige gevangenisstraf vrijgelaten.

Afgelopen vrijdag werd Hui Ka Yan, de voormalige ‘rijkste man van Azië’, veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor o.a. omkoping en fraude. Hij was in 2017 met een vermogen van 45 miljard dollar in het Hurun-verslag opgenomen.

Schril contrastIn het Westen gaan we heel anders om met de puissant rijke bovenlaag. ‘Het geheim van de grote........

© Joop