1 mei: een kruispunt voor arbeid

Voormalig onbezoldigd lid van het Algemeen Bestuur van de FNV

Door: Merdan Yagmur en Peter Spijkerman

Werkenden staan opnieuw onder druk. Niet incidenteel, maar structureel. Wat ooit bevochten rechten waren, wordt vandaag stukje bij beetje uitgehold. In die context is 1 mei geen nostalgisch moment, maar een lakmoesproef: accepteren we de afbraak, of organiseren we ons opnieuw? Welke afslag nemen we op het kruispunt voor arbeid?

De Dag van de Arbeid vindt zijn oorsprong in strijd, niet in ceremonie. In 1886 legden arbeiders in Chicago massaal het werk neer voor de achturige werkdag. Ze betaalden daar een hoge prijs voor. Die geschiedenis is geen voetnoot, maar een fundament. Ook in Nederland kreeg 1 mei vanaf het einde van de negentiende eeuw betekenis als dag van mobilisatie. Niet om te herdenken wat was bereikt, maar om af te dwingen wat nog ontbrak. Die geest is niet verdwenen, maar wel verzwakt.

Een oude tegenstelling in nieuwe vormDe klassieke tegenstelling tussen arbeid en kapitaal is geen ideologisch relikwie. Ze is actueler dan ooit, maar manifesteert zich anders. Kapitaal beweegt zich moeiteloos over grenzen, optimaliseert kosten en maximaliseert rendement. Arbeid daarentegen wordt opgesplitst, geflexibiliseerd en geïndividualiseerd. Wat als moderne vrijheid wordt gepresenteerd, blijkt in de praktijk vaak ouderwetse onzekerheid. Tijdelijke contracten, schijnzelfstandigheid en platformwerk creëren een arbeidsmarkt waarin risico’s worden afgewenteld op werkenden. Een groeiende groep – vaak mensen met een migratieachtergrond – werkt onder verloren gewaande omstandigheden die ver afstaan van wat ooit als ‘fatsoenlijk werk’ werd gezien: lage lonen, gebrekkige huisvesting, minimale bescherming. Dit is geen bijproduct van het systeem, het ís het systeem.

Rechten eroderen, druk neemt toeDe verworvenheden van de vorige eeuw staan onder spanning. De achturige werkdag bestaat op papier, maar wordt in de praktijk uitgehold door overwerk, permanente bereikbaarheid en verschuiving van........

© Joop