Yarım asırdan geleceğe

Bazen bir markanın hikâyesi ticaretin yanında bereketle yazılır. Bazen de bir ömür, bir ürünün itibarına adanır. Türkiye’de bakliyatın güvenle anılan bir değere dönüşmesinde öncü rol oynayan Reis Gıda’nın 45 yıllık kurumsal yolculuğu ile kurucusu Mehmet Reis’in sektördeki 50. yılı, aslında bir şirketin değil; toprağın, emeğin ve bereketin hikâyesi.

10 Şubat Dünya Bakliyat Günü vesilesiyle Gastronometro’da düzenlenen buluşmada yarım asrı aşan bir emeğin, geleceğe nasıl yön verdiğine şahit olduk. Mehmet Reis ve kızı Işılay hanımın konuşmaları şahsen bana inanılmaz bir ufuk çizdi.

1975 yılında gıda sektörüne adım atan Mehmet Reis, bakliyatı alınıp satılan bir ürün olmaktan çıkarıp güvenle, kaliteyle ve süreklilikle anılması gereken bir değer olarak ele aldı. Bu yaklaşım zamanla kurumsal bir kimliğe dönüştü. Reis markası, Türkiye’de bakliyat denildiğinde güvenin sembollerinden biri haline geldi. Ayrıca Reis Gıda, güven kelimesini, ambalajın üzerinde yazan bir kelimenin ötesinde tarlada başladığını, çiftçinin emeğine duyulan saygıyla büyüdüğünü, tohumdan sofraya uzanan zincirin her halkasında sorumluluk taşıdığını bize hatırlattı.

Bakliyatın küresel yükselişi ve stratejik konumu

OECD ve FAO iş birliğiyle yayımlanan Tarımsal Görünüm 2025–2034 raporuna göre, dünya genelinde bakliyat üretiminin önümüzdeki on yılda yüzde 25 artışla 126 milyon tona ulaşması bekleniyor. Aynı dönemde küresel ticaret hacminin 23 milyon tona çıkacağı ve kişi başı yıllık tüketimin 8,6 kg seviyesine yükseleceği öngörülüyor. Birleşmiş Milletler’in 2016 yılında ilan ettiği Dünya Bakliyat Günü’nden bu yana FAO verileri, son 30 yılda bakliyat ekili alanlarının yüzde 35, üretimin ise yüzde 59 arttığını gösteriyor. Bu artış, bakliyatın artık geleneksel bir ürün olmasının yanında stratejik bir gıda kaynağı olduğunu ortaya koyuyor.

Türkiye’de de bakliyat 2019’da “özel ürün”, 2022’de ise “stratejik ve kritik ürün” kategorisinde değerlendirildi. TÜİK verileri, planlı üretimle birlikte ülkenin 2,5 milyon tonun üzerine çıkma potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor. 2025 yılında hububat, bakliyat ve yağlı tohum ihracatının 12,3 milyar doları aşması, küresel 82 milyar dolarlık pazarda Türkiye’nin güçlü bir konumda bulunduğunu teyit ediyor. Bu tablo, Reis’in yarım asırlık vizyonunun tesadüf olmadığını gösteriyor.

Toprağın hafızası ve bakliyat köyleri

Reis Gıda’nın sahadaki en somut projelerinden biri “Bakliyat Köyleri”. Altıncı yılını geride bırakan bu model, yerli üretimi güçlendirmek ve planlı tarımı yaygınlaştırmak amacıyla geliştirildi. Sözleşmeli üretim modeliyle çiftçi destekleniyor; verimlilik, kalite ve sürdürülebilirlik esas alınıyor. Burada dikkat çeken bir diğer unsur ise kadın üreticilerin sisteme aktif katılımı. Kadının toprağa dokunduğu yerde ürün ve sosyal dönüşüm de filizleniyor. Kadın emeğinin görünür kılındığı üretim modeli, kırsal kalkınmaya katkı sağlıyor.

Bir ülkenin tarımsal bağımsızlığı, tohum gücüyle doğru orantılıdır. Reis’in tohum üreticisi kimliği, bu bakımdan stratejik bir hamle. Yerli ve sertifikalı tohum geliştirme çalışmaları, üretim zincirinin en başında kaliteyi güvence altına alıyor.

Tohum, geleceğin garantisi

Yarım asırlık bir markanın teknolojiyle barışık olması tesadüf değil. Yapay zekâ destekli analizler, verim tahminleri ve kalite kontrol sistemleriyle tarım süreçlerine entegre edilen dijital çözümler, üretimde hem kaybı azaltıyor hem de planlamayı güçlendiriyor. Bu yaklaşım, geleneksel bilgiyle modern teknolojiyi aynı potada eritiyor. Toprağın hafızası ile algoritmanın hesap gücü bir araya geliyor.

İsrafla mücadele ve bereketi korumak

Bakliyat, doğası gereği düşük su ihtiyacı ve azot bağlayıcı özelliğiyle çevre dostu bir ürün grubu. Ancak sürdürülebilirlik üretimle sınırlı olmamalı. Reis Gıda’nın israfı azaltmaya yönelik çalışmaları; üretim planlamasından lojistik optimizasyona, ambalaj tasarımından stok yönetimine kadar uzanıyor. Sıfır atık hedefi doğrultusunda yürütülen projeler hem çevresel hem ekonomik sürdürülebilirliği gözetiyor. İsrafı azaltmak, aslında bu nimeti korumaktır. Bu bilinç, şirket politikalarına yansıtılmış durumda.

Gıda bir ticaret kalemi değil aslında sosyal bir haktır. Reis’in geliştirdiği sosyal politika yaklaşımı, adil dağılımı merkeze alıyor. Üreticiyle uzun vadeli sözleşmeler, fiyat istikrarı ve destekleyici modeller; çiftçinin gelir güvenliğini artırmayı hedefliyor. Bu yaklaşım, tarımı ekonomik değil; sosyal bir sistem olarak ele alıyor. Sürdürülebilirlik anlayışı, üretimle sınırlı kalmıyor. Sıfır atık projeleri, geri dönüştürülebilir ambalaj çalışmaları ve karbon ayak izini azaltmaya yönelik adımlar, şirketin çevresel duyarlılığını gösteriyor. Elektrikli araçlara yönelik dönüşüm ve lojistikte enerji verimliliği çalışmaları, geleceğin yeşil ekonomisine uyum sağlama iradesinin bir parçası.

Sağlıklı un grupları ve geleceğin beslenmesi

Nohut ve karabuğday gibi ürünlerden geliştirilen sağlıklı un grupları, artan bitkisel protein talebine cevap veriyor. Vegan ve bitkisel ağırlıklı beslenme modellerinin yaygınlaştığı günümüzde bakliyat, ekonomik ve sürdürülebilir bir protein kaynağı olarak öne çıkıyor. Bu ürünler yeni bir pazar segmenti belki ama aynı zamanda sağlıklı beslenme bilincine yapılan bir yatırım. Reis’in hikâyesi, bir ticaret serüveni olmanın ötesinde, toprağa sadakatin hikâyesi. Mehmet Reis’in 50 yıllık emeği, bakliyatı raf ürünü olmaktan çıkarıp stratejik bir değer haline getirme çabasının da adıdır. Bugün bakliyat; güvenli gıdanın, sürdürülebilir tarımın ve iklimle uyumlu üretimin anahtarlarından biri olarak görülüyor. Reis Gıda ise bu anahtarın Türkiye’deki güçlü temsilcilerinden biri.

Yarım asır geride kaldı.

Ama asıl mesele geçen zaman değil; geleceğe bırakılan izdir. Toprağa değer verenler, geleceğe yön verirler. Ve bazı markalar, yalnızca ürün satmaz; bereket üretir.

© İstiklal