Müslüman Türk medeniyetinde misafir, sadece eve gelen bir insan değildir; Allah'ın gönderdiği bir bereket, bir emanet ve insanın ahlâkını, cömertliğini ve medeniyet seviyesini ortaya çıkaran ilâhî bir imtihandır. Bir evin misafire açılan kapısı, aslında rahmete açılan kapısıdır.

Misafirperverlik, Türk-İslâm medeniyetinin en zarif tezahürlerinden biridir. Misafire gösterilen hürmet, aslında insana, yaratılışa ve Allah'ın rızasına gösterilen hürmettir.

Bir zamanlar kapılarında kilit bulunmayan, mandalı sadece rüzgâr uçurmasın diye tutturulan, duvarlarında "Mülk Allah’ındır" levhaları asılı o geniş ufuklu evlerden; bugün şifreli çelik kapıların, görüntülü interkom cihazlarının ve "yabancı" korkusunun esir aldığı beton hücrelere nasıl gerilenmiş?

Bugün modern insan, gökyüzünü delen akıllı binaların ve dünyayı tek bir ekrana sığdıran algoritmaların ortasında, tarihin en trajik tezatlarından birini yaşıyor: Büyük bir yalnızlık ve ruh kuraklığı.

İnsanlar evlerini genişletti, güvenlik sistemlerini tahkim etti, konforlarını artırdı; fakat o ihtişamlı dekorların içine yerleştirecekleri "insan"ı ve o insanın kalbini yumuşatacak olan "misafir"i kaybettiler.

Kapılarını çalan her zilde irkilen, randevusuz gelen yakınını bir "zaman harcayıcısı" gibi gören modern zihin, aslında kendi yalnızlığının hapishanesini kendi elleriyle inşa ediyor.

Misafirperverlik, felsefe kitaplarının tozlu sayfalarına hapsedilecek nostaljik bir kelime ya da turizm broşürlerini süsleyen ticarî bir meta değildir; o, çökmekte olan bir toplumsal binanın en temel taşıyıcı kolonudur ve insanlar bugün o kolonu kendi elleriyle kesiyor.

İnsanlık tarihi boyunca ayakta kalmayı başarmış tüm kadim medeniyetler, maddî zenginliklerin değil, insanı insana bağlayan görünmez ve mukaddes bağların omuzlarında yükselmiştir.

Ne acıdır ki, içinde bulunduğumuz çağda bu bağlar lime lime kopuyor. Sokağa adım atıldığında hissedilen o derin güven eksikliği, insanların birbirlerinin yüzüne bakarken takındığı o temkinli maskeler, aslında evlerinin kapılarını dış dünyaya kapatırken içeride neyi hapis bıraktıklarının açık bir göstergesidir.

Bir toplum, kapısını çalan yabancıya duyduğu hürmeti yitirdiği an, kendi içindeki merhamet pınarını da kurutmuş demektir. Bugün insanların karşı karşıya oldukları kriz, basit bir görgü kuralı ihlali veya kuşak çatışması değildir. Bu, bir medeniyetin köklerinden koparak kendi gövdesini kurutması krizidir.

İslâm düşünce atlasında ve Türk irfan geleneğinde misafir, alelâde bir "ziyaretçi" değildir. O, mülkün asıl sahibinden gelen bir rahmet elçisidir. Hz. İbrahim’in (a.s.) hanesinde misafir olmadan yemeğe oturmadığı, misafirsiz geçen günleri ömürden saymadığı bilinen bir hakikattir. Efendimiz Hazret-i Muhammed’in (s.a.v.), "Kim Allah’a ve âhiret gününe inanıyorsa misafirine ikram etsin." hadis-i şerifi, misafir ağırlamayı basit bir örf olmaktan çıkarıp doğrudan doğruya imanın ve itikadın sarsılmaz bir rüknü haline getirmiştir.

Dinî ve ahlâkî açıdan misafir, insan ruhunun bencil köşelerini törpüleyen, kişiyi cimrilik ve enaniyet girdabından çekip çıkaran ilâhî bir arınma vesilesidir.

Kadim medeniyetimizde misafir, kendi rızkıyla gelir, ev sahibinin rızkından hiçbir şey eksiltmez; bilakis yerken ev sahibinin günahlarının affına ve hanenin bereketlenmesine vesile olur.

Müslüman Türkler, bu nebevî öğretiyi göçebe bozkır kültürünün yardımlaşma refleksiyle harmanlayarak "Tanrı Misafiri" kavramını üretmişlerdir.

Bu kavram, sosyolojik olarak toplumsal hiyerarşiyi, sınıf farklarını, zengin-fakir ayrımını tek bir selâmla sıfırlayan muazzam bir eşitlik mekanizmasıdır.

Kapıyı çalanın kimliğine, diline, sosyal statüsüne bakılmaksızın "Aziz misafir" olarak baş tacı edilmesi, ahlâkî tekâmülün zirve noktasıdır.

Orta Asya’nın uçsuz bucaksız bozkırlarından Anadolu’nun bereketli topraklarına taşınan bu ruh, Selçuklu ve Osmanlı asırlarında kervansaraylar, imarethaneler ve menzilhaneler yoluyla kurumsallaşmıştır.

Yolcuya ve garibe ayırt etmeksizin kapılarını açan, üç gün boyunca yeme, içme........

© İstiklal