Bugünkü yazıda 2026/16 Sayılı SGK Asgari İşçilik Genelgesi’nde çelişkili açıklanan Aritmetik Ortalama Çıkmazı ve Mevzuat Çelişkileri, Bürokratik Açmazlar ve "Çilekli Pasta" İkramı ile ilgili konular irdelenecektir.

İlk iki yazıda idarenin "milat" illüzyonunu ve geçmiş dosyaları "öteleme" kılıfıyla mali risklere atıldığı anlatılmıştı. Bugünkü yazıda, biraz daha teknik ama bir o kadar da çarpıcı olan matematikle hukukun nasıl iç içe geçtiğini, normlar hiyerarşisinin "örnekler" üzerinden nasıl zedelendiği ve Kurumun kendi alacağını hesaplarken "son yılı" dışlayarak nasıl devasa bir matrah kaybına zemin hazırladığı incelenecektir.

16 Mayıs 2026'da SSİY'nin 111. maddesinin altıncı fıkrasında yapılan değişiklikle, birden fazla yıla sari inşaatların maliyeti artık başladığı yıl ile bitirildiği yıldan önceki yıllar arasındaki bedellerin aritmetik ortalamasına bağlandı. Yönetmeliğin ölçütü tek olup takvim yılıdır. Fiilen kaç ay sürdüğüne dair herhangi bir sınır da yok.

Ne var ki 2026/16 sayılı Genelgenin 6.6 bölümü bu ölçütü bir kenara bırakıp kendi icadı bir eşik koyuyor: "2 yıl ve daha az sürede tamamlanan işlerde hesaplama yöntemi değişmez." Takvim yılı yerine, birden bire fiili süre esas alınmış oluyor.

Bu mevzuat çelişkisini tek bir örnek bile gözler önüne seriyor. Aralık 2023'te başlayıp Ocak 2025'te biten bir inşaatı düşünelim: fiilen 14 ay sürdüğü için Genelgeye göre "kısa süreli"dir ve tek yıllık (2024) eski usul uygulanmalıdır. Oysa aynı inşaat üç takvim yılına -2023, 2024, 2025- yayılmıştır. Yönetmeliğe göre 2023 ile 2024'ün ortalaması alınması gerekir. Aynı dosyada Yönetmelik ile Genelge taban tabana zıt sonuçlara ulaşıyor.

Daha da vahimi, Genelgenin on iki örneğinin hiçbirinde bu çelişkiyi gösterecek türden bir örnek yok: "üç takvim yılına temas eden ama 24 aydan kısa süren" bir inşaat, sanki hiç var olmamış gibi. İdare, ne yazık ki olası bir davada "örneklerle doğrusu gösterildi" bile diyemeyecek.

Mevzuatta Olmayan Kuralı "Örnek" Üzerinden Kurmak

Bu hukuk tekniği sorunu, Örnek 3'te doğrudan bir kurala dönüşüyor. İnşaat IV-A sınıfında başlıyor, tadilatla III-C'ye dönüyor. İdare ortalamayı alırken ilk iki yılı IV-A'dan, son yılı ise III-C'den hesaplıyor. Oysa aynı tarihte 111/4. fıkraya eklenen hüküm gayet net: "İş bitim tarihinde geçerli olan yapı ruhsatı esas alınarak araştırma işlemi yapılır." Son geçerli ruhsat III-C olduğuna göre, hesabın tamamının III-C üzerinden yapılması gerekirdi. Üstelik SGK'nın tam da bu tür sınıf değişikliği krizlerine çözüm üretmek için yazdığı ve hâlâ yürürlükte olan 01.07.2025 tarihli Genel Yazısı ortadayken, idare bu krizle yüzleşmek yerine Yönetmeliği bir kenara itmiş ve Örnek 3'te "eski yıla eski, yeni yıla yeni ruhsat" formülünü sessizce........

© Hürses