menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İslamda Nas ve İçtihat

6 0
25.06.2026

Belli bir konuda var olan Kur'an ayetleri ve hadisler İslam fıkhında Nass olarak ifade edilir

Kur'anda ve hadislerde açık bir kural - bir hüküm bulunmayan konularda da var olan ayet, hadis, örf ve adet hükümleri ile toplumsal olaylar ve ihtiyaçlar çerçevesinde akıl yürütülerek çıkarılan genel geçer yaklaşım da içtihat olarak ifade edilir.

Bütün hukuk sistemlerinde de bu böyledir. Kanunlarda açık bir kural - bir hüküm bulunmayan konularda var olan kanun, örf ve adet hükümleri ile toplumsal olaylar ve ihtiyaçlar çerçevesinde akıl yürütülerek çıkarılan genel geçer yaklaşım içtihat olarak ifade edilir.

İslam fıkhında bir konuda ayet veya hadis varsa o konuda içtihat yapılamayacağı hususu İslam hukuk usulü (fıkıh usûlü) âlimlerinin üzerinde ittifak ettiği ortak bir metodoloji kuralı olarak geçiyor. Bu fıkıh hükmü diye Osmanlı mecellesine de (14.Md.olarak) girmiştir.

Oysa nassın da akıl yürütmeye açık olduğu hususu bizzat Kur'anda yüzlerce defa sorulan "hiç akıl etmezmisiniz-hiç akıl yürütmezmisiniz" veya yüzlerce ayette geçen "kur'an akıl sahipleri içindir", "bunda akıl sahipleri için deliller vardır" gibi ifadeler ile bilinmektedir. Kaldı ki Kur'anda (enfal 22'de), ALLAH'ın en sevmediklerinin akıl yürütmeyenler olduğu da ayrıca vurgulanmıştır. Keza, Melekler Ademin aklı karşısında secde ettirilmiş, Hz. İbrahim aleyhisselam da diğer bütün peygamberlerden farklı olarak sorgulayıp akıl yürüterek ALLAH'a imana ulaştığı için tüm insanlığa imam kılınmıştır.

Dünyada latin alfabesini kullanan çok sayıda toplumlar var ve her birinin kendine özgü ve ayrı dilleri vardır (fransızca, almanca, ingilizce, Türkçe, İspanyolca, italyanca, Macarca, fince... gibi).

Arap alfabesini de kullanan çok sayıda toplumlar var ve her birinin kendine özgü ve ayrı dilleri vardır.

Ama Kur'an Arapçası bütün bunların da ötesinde alfabe harfleri temelde arapça olsa da grameri, cümle yapısı ve kelime hazinesi farklıdır.

Arap alfabesindeki tüm harfler sessiz kabul edilir. Metinlerde kısa ünlüler (üstün, esre, ötre) kullanılmaz .

Ama Kur'an-ı Kerimin tüm metni sonradan harekelendirilmiştir.

Kur'an-ı Kerim'e harekelerin Ebü'l-Esved ed-Düelî (ölümü 688) tarafından monte edildiği rivayet edilmektedir. Bu konuda başka dilcilere ve arap şairlere de atıf yapılmaktadır. Ebü'l-Esved ed-Düelî peygamber zamanında yaşadığı ve en yaşlılardan olduğu halde peygamberi hiç görmediği için peygambere iman eden sahabeden değil, islama tabi olan tabiinden kabul edilir. İslamiyet'in farklı milletlere yayılmasıyla ortaya çıkan hatalı ve farklı okumaları önlemek amacıyla Muaviyenin Halifeliği ve saltanatı döneminde Ebü'l-Esved ed-Düelî tarafından Kur' an harflerine hareke işaretleri eklenmiştir. Kur'an alfabesine harekelerin Haccac (Haccacı zalim) tarafından eklendiği de rivayetler arasındadır.

Bu gramatik eklemelerle Kur'an, bir arap için de ayrıca tercüme edilmesi gereken kendine özgü bir metine dönüştürülmüştür. .

Dolayısıyla belli bir konuda........

© Hürses