Bertrand Russell Batı’da 20. yüzyılın en özgün düşün ve yazın insanlarından biridir bence. Onu daha çok, Batı Felsefe Tarihi kitabından tanıyoruz. Siyaset, iktidar ve toplum üzerine yazıları soğuk savaş dönemi solcuları tarafından pek ilgi görmedi. Görmedi çünkü sadece “devrimci şiddet”i değil, şiddetin hiçbir türünü benimsemiyordu. Siyasi meselelerde başlıca gündemi savaş karşıtlığı, vicdan ve adalet gibi konular oldu.

Bertrand Russell, Birinci Dünya Savaşı yıllarında sosyalizme sempati duyan Avrupalı genç bir gazetecidir. 1917 Ekim Devrimi birçokları gibi onu da heyecanlandırır. Lenin’le röportaj yapmaya karar verir ve bu hayalini 1919’da gerçekleştirir. Lenin’le Bolşevik devrimin geleceği üzerine uzun bir söyleşi yapar. Russell anılarında Lenin’le yaptığı söyleşide büyük bir hayal kırıklığına uğradığını söyler. Lenin’i çok iradeci ve maddeci bulur. Lenin’in insanları her şeye ayarlanabilir bir makine gibi düşündüğünü, insanların ruhsal bir varlık olduğunu göz ardı ettiğine tanık olur. Rus edebiyatının, sanatının geleceğinden kaygı duyar ve Ekim devrimine olan inancı sarsılır. Russell o görüşmede Lenin’i çok heyecanlı bulduğunu ve eleştirilerini yapamadığı için sonraki yıllarda pişmanlık duyar. Russell’a göre insanı öteleyen her devrim ideoloji kaybeder. Buradan baktığı için de 1917 Ekim Devrimi üzerine sonradan pişman olacağı büyük sözler kurmaktan imtina eder. Russell bir başka yazısında Marx’ın felsefesinin de insani olmaktan uzak olduğunu söyler. Ona göre, “Mutluluk getirecek bir felsefe sevecenlikten ilham almalıdır. Marx işçi sınıfının mutluluğunu ister gibi görünse de asıl istediği burjuvanın mutsuzluğudur. Bu nefret unsuru sebebiyle felsefesi felaket doğurmuştur.”

Bertrand Russell’ın Che Guevara’ya cevabı…

Che Guevara gençliğinde çok sıkı bir Bertrand Russell okurudur, Latin Amerika’yı dolaşırken onun kitaplarını yanından eksik etmez. Che Guevara anılarını okurken fark etmiştim. B. Russell okuyan biri nasıl şiddet yanlısı olur sorusunu bazen sorarım kendime.

Russell, Che Guevara üzerinde olumlu etkiler bırakmış olacak ki, Küba devriminden sonra........

© Hür Fikirler