I. Genel Olarak

Bu yazımız ile, özel soruşturma usulüne riayet edilmemesinin müeyyidesinin ele alınıp irdeleneceği yazılara mukaddime olması amaçlanmaktadır.

Ceza muhakemesinde kural, suç işlendiğine dair şüphenin varlığı hâlinde herkes hakkında genel soruşturma usulünün uygulanmasıdır. Ancak bazı meslekler, yerine getirdikleri kamusal işlev nedeniyle özel usullere tabi tutulmuştur. Avukatlık mesleği de bu bağlamda istisnai bir konuma tabi tutulmuştur.

Avukatlık mesleğinin ceza muhakemesi bakımından bazı hususlarda genel kuraldan ayrı istisnai bir statüye tabi tutulmuş olması, avukatlara tanınmış kişisel bir ayrıcalık olarak değil, savunma hakkının etkin biçimde kullanılabilmesinin zorunlu bir sonucu olarak değerlendirilmelidir. Çünkü, avukatın mesleki faaliyeti sebebiyle sürekli ceza tehdidi altında bulunması, yalnızca avukatı değil, temsil ettiği kişinin adil yargılanma hakkını da doğrudan etkiler. Aksi takdirde avukatların mesleki faaliyetleri nedeniyle maruz kalabilecekleri ceza soruşturmaları sebebiyle görevlerini etkin bir şekilde icra etmeleri son derece zorlaşacaktır.

Savunma fonksiyonunun serbest ve baskıdan uzak şekilde yerine getirilmesini korumaya yönelik olarak kabul edilmiş olan özel soruşturma usulü, uygulamada özellikle mesleki faaliyet–meslek dışı faaliyet, diğer bir ifadeyle görev–görev dışı fiil ayrımının son derece dar yorumlanması suretiyle etkisizleştirilmektedir. Bu durum ise doğal olarak, uygulamada yaygın bir eleştiri ve yakınmaya sebebiyet vermektedir.

Avukatlar bakımından özel soruşturma usulü gereklerine birçok durumda başlangıçta yeterince dikkat/riayet edilmeyip sonrasında telafi edilmeye çalışıldığını ifade etmeliyiz. Bu durum haliyle yaşanan/gerçekleşen birçok mağduriyetin fiilen telafi edilememesine yol açmaktadır. Bu sebeple, ceza yargılaması bakımından görevli ve yetkili süjelerin bu hususa, yani özel soruşturma gereklerine azami riayet etmesi gerekir (Anayasa m. 36, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 130).

II. Avukatlık........

© Hukuki Haber