menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Nedir Bu Eşit Vatandaşlık?

12 1
02.02.2026

Yaşanan sorunları ancak eşit vatandaşlıkla çözüleceğini söyleyenlere sormak lazım, peki nedir bu eşit vatandaşlık?

Konuyu ikiye ayırmak lazım; Anayasada durum nasıl, sahada nasıl? Anayasa tespitini yapmadan eşit vatandaşlığı ve vatandaşların eşitliğini konuşmak, soyut, altı dolu olmayan sözler söylemek doğru olmaz.

“Kanun önünde eşitlik” başlıklı Anayasanın 10. maddesine göre; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.

Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”.

Anayasanın 10. maddesinde bir sorun var mı? Hayır. Anayasanın 66. maddesi vatandaşlığı Devlet ile birey arasında kurulmuş siyasi bir bağ olarak tanımlamış, 16. maddesi “Türk vatandaşı” olmanın sağladığı hak ve hürriyetlerin, ayrı hukuki statüde kabul edilen yabancılardan farklı olduğunu ortaya koyan bir hükme yer vermiş, gerek Anayasada ve gerekse kanunlarda tüm vatandaşlar bakımından ayırım yapmaksızın hak ve hürriyetler ile bunların sınırlarını düzenlemiştir.

Peki buna rağmen sorun ne? Her vatandaş bakımından fiili eşitlik sağlanamasa da hukuki eşitliğin temini mümkün mü? Asıl mesele bu; temel hak ve hürriyetler yönünden dezavantajlı olanların “pozitif ayırımcılık” yapılarak ve “sosyal devlet” ilkesi ışığında daha fazla korunup, gözetilip gözetilmedikleridir. Nitekim Anayasanın 10. maddesinin 2. ve 3. fıkraları bunu da dikkate alarak düzenlenmiştir.

Ana mesele, tüm vatandaşların sahip olduğu insan hak ve hürriyetlerinin sahada gözetilmesidir. Sorun; eşit vatandaşlık değil, çünkü her vatandaş birbiri ile zaten eşittir. Sorun, Anayasanın yeterli güvence sağlamaması da değildir. Sorun, sınıflar arasında........

© Hukuki Haber