MEMUR DİSİPLİN HUKUKUNDA YENİ ZAMANAŞIMI KURALI (DMK m. 127/2) NE ANLAMA GELİYOR?

DEVAM EDEN DİSİPLİN SORUŞTURMALARINDA HANGİ KANUN LEHE UYGULANIR?

Disiplin oldukça geniş ve çok yönlü bir kavramdır. Kökenine bakıldığında disiplin kelimesinin Türkçeye Fransızcadan (discipline) girdiği görülmektedir. Bu kavrama karşılık olarak Türkçe Sözlükte “sıkı düzen, düzence, düzen bağı, zapturapt” gibi Türkçe karşılıklara yer verilse de disiplin kavramı, hem gündelik dile hem hukuk diline yerleşmiştir. Disiplin, hem kamu sektöründe hem özel sektörde başarılı bir yönetimin vazgeçilmez unsurudur.

Çok sayıda kamu personelinin çalıştığı kamu kurumlarında, mevzuatta belirlenen görevlerin hukuka uygun olarak yerine getirilmesi için personelin yükümlülüklerine uygun davranıp yasaklardan kaçınması gerekmektedir. Disiplin suçları, memur statüsündeki kişilerin göreviyle ilgili kusurlu fiilleri olarak tarif edilmektedir. Disiplin suçları, disiplin soruşturması, disiplin kurulları, disiplin cezaları gibi disipline ilişkin mevzuat hükümleri bir bütün olarak disiplin hukukunu oluşturmaktadır. Disiplin hukukuna ilişkin hukuki düzenlemeler, Türk hukukunda dağınıktır. Disiplin hukukuna ilişkin genel hükümler 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda (DMK) bulunmakla birlikte çeşitli mesleklere ve hizmet sınıflarına yönelik birçok özel hüküm içeren mevzuat bulunmaktadır.

Disiplin cezaları, hukuki niteliği itibariyle bireysel idari işlemdir. İdarenin yaptığı bireysel idari işlem niteliğindeki disiplin cezasının hukuka uygun olması için yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları bakımından hukuka uygunluğun bir arada bulunması gerekmektedir.

Bu kapsamda 29 Ocak 2026 Perşembe günü yürürlüğe giren 7573 sayılı Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 3’üncü maddesiyle 657 sayılı Kanunun 127’nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi hâlinde, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan disiplin ceza zamanaşımı süresi içinde; zamanaşımı süresinin dolması veya altı aydan daha az süre kalması hâlinde en geç altı ay içinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden disiplin cezası tesis edilebilir”.

Bu düzenlemenin temelinde 657 sayılı Kanunun 127’nci maddesinin ikinci fıkrası Anayasa Mahkemesinin 27/3/2025 tarihli ve E.:2025/13 K.:2025/89 sayılı kararı ile "kınama cezası" yönünden verilen iptal kararı bulunmaktadır. Kararda hükmün Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (26/3/2026) yürürlüğe gireceği yer alınmıştır. Yeni düzenleme bu iptal kararı doğrultusunda yürürlüğe girmiştir.

Bahse konu karardaki önemli değerlendirmeler şöyledir:

"31/1/2018 tarihli ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 29. maddesinin (4) numaralı fıkrasında; "(İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 9/3/2023 Tarihli ve E: 2023/5, K: 2023/45 Sayılı Kararı ile.) (Yeniden Düzenleme: 21/11/2024-7533/40 md.) Fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren altı ay içinde ceza verme yetki ve sorumluluğu kapsamında yeniden değerlendirme yapar" hükmüne yer verilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 'Zamanaşımı' başlıklı 53/C maddesinde; "Disiplin cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi hâlinde, kararın idareye ulaştığı tarihten itibaren kalan disiplin ceza zamanaşımı süresi içerisinde, zamanaşımı süresinin dolması veya üç aydan daha az süre kalması hâlinde en geç üç ay içerisinde karar gerekçesi dikkate alınarak yeniden disiplin cezası tesis edilebilir" hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un, ilgili idarelerce tesis edilen disiplin cezasının mahkeme kararıyla iptal edilmesi üzerine yeniden bir disiplin cezası tesis edilmesine dair bir düzenleme yaparak, belirli süreler içerisinde yeniden disiplin cezasının düzenlenmesine imkan tanıdığı görülmektedir.

Nitekim, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 29. maddesinin (4) numaralı fıkrasında yer alan; "Fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren ceza verme yetki ve sorumluluğu kapsamında yeniden değerlendirme yapar." hüküm Anayasa Mahkemesi'nin 09/03/2023 tarihli ve E: 2023/5, K: 2023/45 sayılı Kararı ile, 'söz konusu hükümde yer alan makul süre kavramının yoruma açık olduğu........

© Hukuki Haber