CMK’nın bozmaya dair nedenlerine bakıldığında bunların usule ilişkin olduğu görülecektir. Başka bir deyişle, istinaf incelemesi yapan ceza dairesi, esasa giren bir nedenle bozma kararı veremez. Bozma nedenine dair düzenlemeler, usul hukuku içerisinde yer almıştır. Bu nedenle denilebilir ki istinaf incelemesi sonucunda bozma kararına gerekçe yapılabilecek yasal nedenler tamamıyla usule dairdir. Daire, maddi denetim yaparak yani, işin esasına girerek bozma kararı veremez. Yapılan bozma eğer, maddeler içinde sayılan bozma nedenlerinden birine dayanıyorsa, bu nedenler usule ilişkin olduğu için, maddi bir nedenle (gerekçeyle) bozma kararı verilemeyeceği anlamı çıkmaktadır. Buna göre genel olarak hem maddi hem de şekli denetim yapabilen istinaf ceza dairesi, bozma kararında maddi denetim değil şekli denetim yapabilecektir.

Maddelerde bozma nedeni olarak şunlar belirtilmiştir:

1- Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemesi,

2- Hâkimlik görevini yapmaktan kanun gereğince yasaklanmış hâkimin hükme katılması,

3- Geçerli şüphe nedeniyle hakkında ret istemi öne sürülmüş olup da bu istem kabul olunduğu hâlde hâkimin hükme katılması veya bu istemin kanuna aykırı olarak reddedilip hâkimin hükme katılması,

4- Mahkemenin kanuna aykırı olarak davaya bakmaya kendini görevli veya yetkili görmesi,

5- Cumhuriyet savcısı veya duruşmada kanunen mutlaka hazır bulunması gereken diğer kişilerin yokluğunda duruşma yapılması,

6- Duruşmalı verilen hükümde açıklık kuralının ihlâl edilmesi,

7- Hükmün belirtilen şekildeki gerekçeyi içermemesi,

8- Savunma hakkının kısıtlanması,

9- Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması,

10- Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmemesi,

11- Ön ödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmaması,

12- Davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir başka dava ile (birleştirilerek) birlikte yürütülmesinin zorunlu olması.

Görüldüğü üzere, yukarıdaki nedenler açıkça usule ilişkin olduğundan, daire, usul ile ilgili nedenler dışında ve işin esasına girerek bozma kararı veremez. Aksi halde bozma kararı yasaya aykırı olacaktır.........

© Hukuki Haber