I. GİRİŞ

Türk Sorumluluk Hukuku'nda bedensel bütünlüğün ihlali (cismani zarar), haksız fiil veya sözleşmeye aykırılık hallerinde en sık karşılaşılan ve hesaplanması en teknik detayları barındıran zarar türüdür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 54. maddesi, bedensel zararları; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak tasnif etmiştir.

Bu tasnif içerisinde, uygulayıcılar (hakimler, avukatlar ve bilirkişiler) açısından en büyük karmaşayı yaratan husus, "Geçici İş Göremezlik" ile "Sürekli İş Göremezlik" kavramlarının zamansal ve niteliksel sınırlarının belirlenmesidir. Bu iki kavramın doğru ayrıştırılamaması; mükerrer ödemelere (sebepsiz zenginleşmeye), eksik tazminat hesaplarına veya rücu işlemlerinde hatalara yol açmaktadır.

İşbu makale, söz konusu kavramları doktrinsel temelleriyle ele alacak, Yargıtay'ın yerleşik içtihatları ışığında hesaplama yöntemlerini irdeleyecek ve uygulamada sıkça yapılan hatalara çözüm önerileri getirecektir.

II. KAVRAMSAL ANALİZ VE HUKUKİ NİTELİK

A. Geçici İş Göremezlik (Muvakkat İş Göremezlik)

1. Tanım ve Kapsam:
Geçici iş göremezlik, bedensel zarara uğrayan kişinin, olay tarihinden itibaren tıbbi tedavisinin devam ettiği ve henüz iyileşmenin (şifanın) tam olarak gerçekleşmediği dönemi ifade eder. Bu dönemde kişi, bedensel zararı nedeniyle mesleki faaliyetini icra edememekte ve bu sebeple bir gelir kaybına uğramaktadır. Sosyal güvenlik hukuku terminolojisinde bu dönem, sigortalının "istirahatli" olduğu süredir.

2. Hukuki Niteliği: "Yoksun Kalınan Kar" (Lucrum Cessans):
Geçici iş göremezlik tazminatı, niteliği itibarıyla saf bir "kazanç kaybı" tazminatıdır. Zarar görenin malvarlığının aktifinde meydana gelmesi muhtemel bir artışın, haksız fiil nedeniyle gerçekleşmemesi durumudur. Burada tazmin edilen şey, "çalışma gücü" değil, "çalışamama nedeniyle kaybedilen gelir"dir.

3. Yargıtay Uygulaması:
Yargıtay, geçici iş göremezlik süresinin tespitinde "tıbbi iyileşme" (iyileşme süresi) kavramını esas alır. Bu süre, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu veya üniversitelerin adli tıp anabilim dallarınca belirlenir.

"Geçici iş göremezlik devresinde sigortalının çalışamadığı dönemde yoksun kaldığı gelirin karşılanması... söz konusudur. Bu zarar sigortalının raporlu olduğu dönemde 0 iş gücü kaybına uğradığı kabul edilerek, bu dönemde işverenden alması gereken ücret tutarı belirlenip..." (Kapatılan)21. Hukuk Dairesi 2015/5928 E. , 2015/20734 K.

B. Sürekli İş Göremezlik (Daimi Maluliyet)

1. Tanım ve Kapsam:
Sürekli iş göremezlik, tıbbi tedavinin tamamlanmasına ve iyileşme sürecinin sona ermesine rağmen, kişinin beden gücünde (anatomik bütünlüğünde) veya ruhsal yapısında meydana gelen ve meslekte kazanma gücünü kalıcı olarak azaltan veya yok eden durumdur. Bu dönem, geçici iş göremezlik süresinin bittiği andan itibaren başlar ve kişinin yaşamı boyunca (bakiye ömür) devam eder.

2. Hukuki Niteliği: "Güç Kaybı Teorisi" ve "Efor Tazminatı":
Sürekli iş göremezlik tazminatının hukuki niteliği konusunda doktrinde iki ana görüş bulunmaktadır: "Fark Teorisi" ve "Güç Kaybı Teorisi". Türk Yargıtay uygulaması, istikrarlı bir şekilde Güç Kaybı Teorisini benimsemiştir.

Bu teoriye göre; bedensel bütünlüğü ihlal edilen kişi, aynı işi yapmaya devam etse ve gelirinde bir azalma olmasa dahi (hatta geliri artsa bile), tazminata hak kazanır. Zira sakat kalan kişi, aynı işi yapmak için sağlıklı emsallerine göre daha fazla "efor" (güç/çaba) sarf etmek zorundadır. Bu fazladan sarf edilen efor, ekonomik bir değer taşır ve tazmin edilmelidir. Bu tazminata uygulamada "Efor Tazminatı" denilmektedir.

"Sürekli kısmi iş göremezlik hâline giren kişi çalışmasını sürdürebilir ise........

© Hukuki Haber