Francis Fukuyama “Tarihin Sonu” teorisini, insanlığın ideolojik evriminin son aşamasına ulaşmış olabileceği inancıyla geliştirdi.

Fukuyama’ya göre bu, savaşların ya da çatışmaların tamamen sona ereceği anlamına gelmiyordu.

Samuel P. Huntington ise teoriye güçlü şekilde karşı çıktı.

Huntington'ın 1993 tarihli makalesi ve daha sonra yayımlanan Medeniyetler Çatışması ve Yeni Dünya Düzeni adlı kitabı çok tartışıldı.

Huntington "gelecekteki temel ayrım ideolojiler olmayacak, asıl belirleyici unsur medeniyetler ve kültürel kimlikler olacak" dedi.

Huntington'a göre geleceğin çatışmaları yalnızca ekonomi veya ideoloji üzerinden şekillenmeyecekti.

Dünyayı da İslam, Sinik (Çin), Hindu, Ortodoks, Latin Amerika gibi başlıca medeniyet bloklarına ayırdı.

Batı ile geri kalanlar arasında gerilimlerin artacağını öngördü.

11 Eylül saldırılarından sonra Ortadoğu savaşları ile birçok kişi Huntington’ın daha doğru çıktığını savundu.

Fukuyama ise daha sonra teorisini netleştirdi.

Liberal demokrasinin otomatik olarak yayılacağını hiçbir zaman söylemediğini, demokrasilerin gerileyebileceğini, otoriterliğin geri dönebileceğini ifade etti.

Son yıllarda özellikle milliyetçilik, popülizm, demokratik aşınma konusunda uyarılarda bulundu.

Özellikle Çin ve Rusya gibi otoriter güçlerin yükselişine dikkat çekti.

Çin'in ekonomisi ayrı başlık olmakla birlikte, genel yükselişi, bu tartışmayı yeniden gündeme taşıdı.

Bazıları Fukuyama’nın otoriter sistemlerin dayanıklılığını küçümsediğini, Huntington’ın medeniyetler arası jeopolitik rekabeti daha doğru öngördüğünü savundu.

Diğerleri ise Çin’in küresel kapitalizme derin şekilde entegre olduğunu, bunun da aslında Fukuyama’nın tezinin bazı yönlerini desteklediğini ileri sürdü.

Fukuyama ile Huntington arasındaki tartışma, Soğuk Savaş sonrası dönemin en önemli jeopolitik fikir ayrılıklarından biri haline geldi

Tartışmanın merkezindeki soru Sovyetler Birliği çöktükten sonra........

© HalkTV