Alevilik, yüzyıllar boyunca devletin ve iktidar odaklarının dışında, kendi iç hukukunu (Rızalık) ve toplumsal düzenini (Ocak Sistemi) koruyarak bugüne ulaşmış kadim batıni felsefi bir inançtır. Bu yolun sönmeyen ışığı hiçbir aracı kabul etmeyen "ikrar" bağıdır. Dede ile Talip arasındaki o sarsılmaz bağ, yüzyıllar boyu toplumsal barışın mayası oldu. Ancak günümüzde kentleşmenin getirdiği zorunluluklardan kurulan Cemevi ve dernek yapılanmaları, Aleviliğin en özgün ve Yol’a Talip olmanın ilk adımı olan ikrarı yok saymaya yönelik tutumları nedeniyle büyük bir risk altındadır.

Anadolu coğrafyasının binlerce yıllık süzgecinden geçerek günümüze ulaşan Anadolu Alevi inancı, tarihinin en kritik ontolojik sınavlarından birini veriyor. Bu sınavın merkezinde, inancın taşıyıcısı olan "Dedelik" kurumu yer alıyor. Bir tarafta kökleri Horasan’dan Balkanlar’a uzanan, rızalık ve ikrar üzerine kurulu Kadim Ocak Sistemi, diğer tarafta ise modernitenin, siyasetin ve kurumsallaşmanın dayatması olarak karşımıza çıkan "Atanmış/Cemevi Dedeliği".

Alevi toplumu şu sorunun cevabını vermek zorunda:Biz bu kadim "Yol"un yolcusu olarak mı kalacağız, yoksa bir "derneğin" üyesi mi olacağız?Kadim Anadolu Ocak Sistemi, Aleviliği herhangi bir merkezi otoriter din anlayışından ayıran en temel özelliktir. Bu sistem, hiyerarşik bir dikey yapılanmayı reddeden "El Ele El Hakk’a" düsturuyla ‘Yol’a revan olunan yatay ve birbirini denetleyen bir otokontrol ağıdır.

Ocak Nedir?Alevilik’te Ocak Dedeliği sadece bir soy birliği değildir. O, kutsiyetin, bilginin, adaletin ve toplumsal hafızanın toplandığı bir makamdır. Her Talip Rehberi (Rayber) kılavuzluğunda bir Pir’e, her Pir bir Mürşid’e bağlıdır. Bu zincir, inancın bozulmadan günümüze kadar aktarılmasını sağladı.Ocak sisteminde Dede, Cem meydanında Hüseyin Postu’na oturduğunda Talip’ten "Rızalık" alır. Eğer Talip Dede’den razı değilse o cem yürütülemez. Atanmış sözde Dede sisteminde ise "Rızalık", Talip’ten alınmaz, o rızalığı atamayı yapan dernek yönetiminden alınır. Çünkü parayı veren düdüğü çalar!Ocak Dedesi köyün veya mahallenin sadece dini lideri değildir. O, aynı zamanda sosyal düzenin ve adaletin hakemidir. "Düşkünlük" kurumu aracılığıyla toplumsal suçları cezalandıran, küskünleri barıştıran bu sistem, devletten bağımsız kendi sivil hukukunu yaratmıştır. Ocak’ın tasfiyesi, Alevi toplumunun bu otonom yargı gücünü kaybetmesi........

© HalkTV