Doğum günü pastası ve üzerindeki mumlar, yalnızca modern hayatın seküler alışkanlıklarından biri değildir. Bugün bu ritüel, Müslümanlar arasında da son derece yaygın, hatta neredeyse zorunlu hâle gelmiş bir pratik olarak karşımıza çıkar. Öyle ki kimi zaman Rabbimizin kitabını okumak için düzenlenen haftasonu programları ertelenebilir; fakat bir doğum günü kutlaması asla. Evler kalabalık olur, sofralar kurulur, mumlar yakılır. Ardından fotoğraflar çekilir, sosyal medyada paylaşılır. Kutlama yapılır; görünür kılınır; onaylanır.

Normalleşme öyle bir noktaya varmıştır ki, doğum günü kutlamayanlar artık tuhaf karşılanır. “Niye yapmıyorsunuz?” sorusu masum bir meraktan çok, örtük bir yargı taşır. Hatta çoğu zaman savunma refleksi hemen devreye girer: “Benim çocuğum geri mi kalsın?” Böylece bir ritüel, tercih olmaktan çıkar; toplumsal baskının parçası hâline gelir. Kardeşçe yapılan uyarılar, “acaba bunun kökenini hiç düşündük mü?” gibi sorular ise kırgınlığa yol açar. Küsmeler başlar, insanlar azar azar ortak faaliyetlerden çekilir. Çünkü mesele artık mumlu pasta değil; dokunulmaz bir normdur.

Oysa burada durup kendimize sormamız gereken sorular vardır:

Biz neyi kutluyoruz?

Neden pastanın üzerinde mum var?

Neden dilek tutuluyor?

Neden üfleniyor?

Ve en önemlisi: Bütün bunların anlamı gerçekten biliniyor mu, yoksa sadece tekrar mı ediliyor?

Doğum günü pastası ve mumların kökenine dair anlatılar çoğu zaman Antik Yunan’a uzanır. Rivayete göre Yunanlılar, ay sembolüyle ilişkilendirilen avcılık ve kır tanrıçası Artemis adına düzenlenen törenlerde, ay biçiminde hazırladıkları keklerin üzerine mumlar yerleştirirdi. Mumların ışığı, ayın yeryüzündeki bir temsili olarak görülürdü. Bu anlatı kesin tarihsel belgelerden ziyade sembolik okumaların ürünüdür; ancak ritüellerin tarihi çoğu zaman semboller üzerinden........

© Haksöz