menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İran'ı Şia itikadını ve Türkler'in yönetimdeki rolünü gözönüne almadan değerlendiremeyiz

308 14
01.02.2026

Dünya tedirgin vaziyette Amerika’nın İran’ı vurmasını bekliyor. Hattâ, Trump’ın Körfez’e yığdığı Amerikan donanması bu yazıyı okuduğunuz sırada, Humeynî’nin sürgünden dönüşünün 47. yıldönümü olan bugün, İran’ın üzerine ateş ve ölüm yağdırmaya başlamış olabilir...

TV’lerimizde günlerdir arz-ı endâm eden İran uzmanları, Ortadoğu üstadları ve diğer stratejistler herşeyden bahsediyorlar ama meselenin temeli olan bazı hususlara hiç temas edilmiyor: İran’ın Şii olmasına ve işbaşında Türk asıllıların bulunmasına...

Meselenin temelinde Şiilik ile Türkler’in İran tarihinde yüzyıllar boyunca çok önemli rol oynamaları ve bu rolün hâlâ devam etmesi yatar...

İran’ı Gazneli Mahmud’dan ve Selçukîler’den buyana asırlarca Türkler idare ettiler. 11. asırda yaşayan ve Farsça’nın en güçlü şairlerinden olan Ferdovsî’nin kaleme aldığı İran’ın millî destanı Şehname’yi Gazneli Mahmud yazdırmıştı! Hasbelkader profesör olan bir zatın şimdilerde moda olan Kürt açılımından parsa kapabilmek maksadıyla geçenlerde Kürt olduğunu iddia ettiği ve Şiilik’i 16. asrın başında İran’ın resmî mezhebi yapan Şah İsmail ile mensup olduğu Safevî Hanedanı, daha sonra iktidara gelen Kaçarlar ve Afşarlar özbeöz Türk idiler. Bu memleketi 11. asırdan 1925’e, yani Pehlevî Hanedanı’nın kurucusu olan Rıza Şah’ın iktidara gelmesine kadar neredeyse bin sene boyunca İranlılar değil, Türkler idare ettiler! Farslar, yani asıl İranlılar memleketin başına ancak 1925’te, Pehlevî hanedanı ile geçebildiler, hâkimiyetleri de sadece 54 sene devam edebildi ve 1979’daki İslam Devrimi’nin ardından işbaşına yine birçok Türk geldi.

Tahran’da şu anda yine bir Türk hâkimiyeti var. Dinî lider Ali Hameney ile Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan aslen Âzerî, yani Türk ve evlerinde Türkçe konuşuyorlar; yani, Donald Trump’ın “düşman” ve “hedef” gördüğü İran’ı yine Türkler idare ediyor!

Hameney’in Âzerî Türkçesi’ni akıcı şekilde konuştuğunun bizzat şahidi idim. 1980’lerde muhabir olarak İran’da bulunduğum sırada zamanın........

© Habertürk