Türkiye'de cep telefonu ithalatına yönelik 200 dolarlık gözetim uygulaması 2020 yılında devreye alındı. Bu uygulama sonrasında birçok marka Türkiye'de üretime yöneldi ve önemli bir üretim ekosistemi oluştu.

Ancak yapay zekâ veri merkezlerine yönelik küresel talep nedeniyle elektronik bileşen maliyetleri yükseldi, cihaz fiyatları arttı ve 200 dolarlık gözetim sınırı günümüz şartlarında yetersiz kaldı. Böylece ülkemizde cep telefonu üretimi için kurulan fabrikalar da üretimde sıkıntı yaşar oldu.

Türkiye, 1 Nisan 2026 itibarıyla 5G dönemine resmen geçti. Operatörler yeni nesil şebekelerini devreye alırken, haberleşme sektöründe uzun süredir beklenen dönüşüm de gerçekleşiyor. Ancak 5G'nin hayata geçmesiyle birlikte şu soru gündeme geldi: Ekonomik şartlar ve telefonların üzerindeki yükler sebebiyle vatandaş bu teknolojiye ne kadar erişebilecek?

Malum cep telefonlarında yüksek gümrük vergileri, TRT bandrolü, ÖTV, KDV ve taksit sınırlamaları bulunuyor. Dolayısıyla 5G uyumlu bir telefonu almak o kadar kolay değil. İçerde üretimi teşvik etmek ve dış ticaret açığını azaltmak gibi çeşitli nedenler bu önlemler alınırken operatörler de 5G’nin yaygınlaşamamasından, 5G uyumlu cep telefonu satışlarının düşük kalmasından şikayetçiler.

Ancak devlet vatandaşın cep telefonuna dikkat kesilirken, Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone’un yurtdışından ithal edip vatandaşa dağıttığı, dış ticaret açığını artıran, içerideki üretime de zerre destek olmayan elektronik aksam ve cihazlar için düzenlemesi bulunmuyor.

Mesela 5G döneminde operatörlerin kullandığı; modemler, Fixed Wireless Access-FWA cihazları (5” üzerinden ev ve iş yerlerine internet sağlayan sabit kablosuz erişim terminalleri), router'lar (ağ yönlendiriciler) ve kurumsal erişim cihazları ise aynı koruma mekanizmalarına tabi değil. Bu tarafta da düzenlemelerin de yurtiçindeki üretime ve dış ticaret açığına katkısı olacağı anlaşılan ya unutulmuş veya dikkate alınmamış.

Bugün böylesine garip bir tabloyla karşı karşıyayız.

Türkiye'nin Sessiz Başarısı

Aslında son beş yılda Türkiye, kamuoyunda çok fazla konuşulmayan önemli bir başarı hikâyesi yazdı.

Ticaret Bakanlığı'nın 2020 yılında yürürlüğe koyduğu İthalatta Gözetim Uygulaması ile 200 doların altındaki cep telefonu ithalatı belirli kurallara bağlandı. Bu kararın ardından Türkiye'de 10'un üzerinde üretim tesisi kuruldu. Sektörde doğrudan 10 bini aşkın, yan sanayiyle birlikte 15 bini aşan istihdam oluştu.

Daha önemlisi yalnızca montaj hatları kurulmadı. Elektronik üretim konusunda önemli bir bilgi birikimi ve üretim tecrübesi oluştu. 2025 yılında kayıt altına alınan yaklaşık 16,9 milyon cep telefonunun 5,5 milyona yakını Türkiye'de üretildi.

Bu süreç yalnızca Samsung, Xiaomi veya OPPO gibi markaların Türkiye'de üretim yapmasıyla sınırlı kalmadı. Omix gibi yerli markalar da ortaya çıktı ve pazarda belirli bir yer edinmeyi başardı. Aslında bugün konuştuğumuz konu yalnızca cep telefonu üretimi değil. Türkiye'nin elektronik sanayisinde oluşturduğu yeni üretim kapasitesi.

Yapay Zekâ Çağının Beklenmeyen Etkisi

Öte yandan 2026 yılıyla birlikte ortaya çıkan yeni bir gelişme bu yapıyı zorlamaya başladı. Yapay zekâ veri merkezlerine........

© Habertürk