DÜNYANIN İLK İMPARATORLUĞU OLAN PERSİA'YI (İRAN) 1000 YIL BİZ TÜRKLER YÖNETTİK VE İRAN’IN TARİHSEL KİMLİĞİ

İlk Büyük İmparatorluk...Persler ve Ahamenişler

İran coğrafyası, dünya tarihinin en eski ve en köklü devlet geleneklerinden birine sahiptir.

Pers kökenli Ahameniş İmparatorluğu, Büyük Kiros (II. Kyros) tarafından yaklaşık MÖ 550 yılında kurulmuştur. Bu imparatorluk; Anadolu’dan Hindistan’a, Orta Asya’dan Mısır’a kadar uzanan geniş topraklara hükmetmiş ve tarihteki ilk büyük çok uluslu imparatorluklardan biri olmuştur.

Ahamenişler, yalnızca askerî güçleriyle değil; geliştirdikleri idari sistem, satraplık yönetimi, yol ağı, hukuk düzeni ve farklı inançlara karşı görece hoşgörülü yaklaşımlarıyla da dikkat çekmiştir. Bu yönüyle İran, daha antik çağlardan itibaren güçlü bir devlet geleneğine sahip olmuştur. Persler ile İngilizler arasında bir soy yakınlıgi bulunmakta olup her iki dil arasında yüzlerce aynı kökenli kelimeler bulunmaktadır.

“Persia”dan “İran”a, İsim Değişikliğinin Tarihi

Batı dünyasında ülke uzun süre “Persia” (Persya) adıyla tanınmıştır. Ancak 1935 yılında, dönemin hükümdarı Şah Rıza Pehlevi, uluslararası alanda ülkenin resmî adının “İran” olarak kullanılmasını istemiştir. “İran” kelimesi, Orta Farsça “Ērān” sözcüğünden gelir ve köken olarak “Aryan halkların ülkesi” anlamına dayanır. Buradaki “Aryan” ifadesi, tarihsel ve dilbilimsel bir kavram olup eski Hint-İran topluluklarını tanımlamak için kullanılmıştır. Modern dönemdeki ırkçı ideolojilerle doğrudan aynı anlamda değerlendirilmemelidir.

Pehlevi Dönemi: Modernleşme ve Batı ile Yakınlaşma (1925–1979)

Rıza Şah Pehlevi (1925–1941)

Rıza Şah, Kaçar Hanedanı’na son vererek 1925 yılında Pehlevi Hanedanı’nı kurdu. Bu dönem, güçlü bir merkeziyetçi devlet yapısı, laik hukuk düzenlemeleri ve Batı tarzı modernleşme hamleleriyle öne çıktı.

Muhammed Rıza Şah Pehlevi (1941–1979)

II. Dünya Savaşı sırasında tahta geçen Muhammed Rıza Şah döneminde İran, özellikle ABD ve İngiltere ile yakın ilişkiler geliştirdi. 1953 yılında Başbakan Muhammed Musaddık’ın devrilmesi,........

© Habererk