Ankara 7-8 Temmuz tarihleri arasında Kuzey Atlantik İttifakı (NATO) Zirvesi için ev sahipliğine hazırlanıyor. Ancak NATO’nun geleceğine ilişkin tartışmalar, Trump’ın ikinci kez başkanlığa seçilmesi sonrası ABD-İsrail ve İran savaşında“umduğu, istediği yardımı” alamaması nedeniyle daha görünür hale geldi...

Elbette  NATO’nun geleceğine, fonksiyonuna dair konuların özellikle ABD’nin çıkması bağlamında ABD Başkanı tarafından sürekli dile getirilmesi, fevkalade önemli ve daha da ötesi kaygı vericidir.

Nitekim bu konu ile ilgili geçtiğimiz hafta Haber7.com’da Sayın Mehmet Acet’in yazısı fevkalade önemli ve bilgilendirici idi. Sayın Acet’in yazısında belirttiği hususlarda ABD’nin ve diğer üye devletlerin NATO’dan çıkışının hangi şartla altında olabileceğin ele almak yararlı olacaktır diye düşünüyorum.

Çünkü sıklıkla karşılaşılan bir soru artık şu, “Trump dediğini yapabilir mi, ABD NATO’dan çıkar mı? Çıkarsa ne olur?”

Meselenin sağlıklı biçimde analiz edilebilmesi için kurumsal, hukuki ve stratejik parametrelerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bu bağlamda üç temel eksen öne çıkmaktadır; NATO’nun kurumsal dayanıklılığı, Amerika Birleşik Devletleri’nin ittifaktan çekilme durumu ve bu sürecin hem uluslararası hukuk hem de ABD iç hukuku bakımından sınırları.

NATO, klasik ittifak modellerinden farklı olarak yüksek derecede kurumsallaşmış bir güvenlik mimarisine karşılık gelir. Entegre komuta yapısı, müşterek harekât kabiliyeti, standartizasyon protokolleri (STANAG’lar), ortak planlama süreçleri ve kolektif savunma ilkesinin (Washington Antlaşması Madde 5) doğurduğu siyasi-askeri bağlayıcılık, ittifakı basit bir “sözleşme” olmaktan çıkarıp bir “kurumsal ekosistem” haline getirmiştir.

Bu nedenle NATO’nun “dağılması” senaryosu, ancak üyelerin büyük çoğunluğunun eşzamanlı olarak çekilmesi ya da ittifakın işlevsel kapasitesinin sistematik biçimde çökertilmesi gibi şu an içim pek ihtimal verilmeyen uç koşullarda mümkün olabilir.

Mevcut jeopolitik ortamda, özellikle Rusya kaynaklı tehdit algısının devam ettiği bir konjonktürde, bu tür bir çözülme rasyonel bir stratejik tercih olarak görünmemektedir.

Asıl kritik tartışma, ABD’nin ittifaktan çekilip çekilemeyeceği ve bunun nasıl gerçekleşebileceği sorusudur.

Uluslararası hukuk açısından bakıldığında, NATO’nun kurucu metni olan Washington Antlaşması’nın 13. maddesi, herhangi bir üye devlete çekilme hakkı tanımaktadır.

Bu hükme göre bir üye devlet,........

© Haber7