Bugün günlerden bayram…

Kalbimizde iki duygu yan yana duruyor: Bir yanda erişilmiş bir nimetin sükûnetli sevinci, diğer yanda uğurlanmış bir misafirin ince sızısı.

Sevinçliyiz; çünkü ramazana eriştik, onun rahmetinden nasiplenmeye gayret ettik. Lakin hüzünlüyüz de; o mübarek zaman, vuslatın tadı damağımızda kalarak usulca sırlandı. Sanki bir kapı aralandı, içeriye bir nur süzüldü ve şimdi o kapı yavaşça kapanırken biz ruhumuzun dehlizlerinde o nurdan ne kaldıysa onunla baş başayız.

Bu hüzün yalnızca ayrılığın hüznü değil, kalbimizin sınırlarını zorlayan, bizi bizden alıp uzak diyarlara götüren bir sızıdır. Bu, milletimizin ve ümmetimizin ağır yükünü yorgun omuzlarımızda hissetmenin, kardeşimizin acısını kendi bağrımızda duymanın adıdır.

Biz buralarda bayram sabahının aydınlığına uyanırken nice coğrafyada sabahlar bir türlü ağarmıyor. Bizim semalarımız sala ve ezanlarla huzur telkin ederken başka bir gökyüzü siren sesleriyle korkuyla ürpertiyor. Gazze’de çocuklar bayrama uyanamadan toprağa veriliyor. Mescid-i Aksa mahzun, kapıları ibadete kapalı, secdeye hasret… Doğu Türkistan’da bir annenin duası sessizliğe gömülüyor. Arakan’da bir yuva daha yersiz yurtsuz kalıyor ve daha başka diyarlarda aynı acı, aynı hüzün, aynı sessiz çığlık yankılanıyor.

Bir yerde bayramlıklar giyiliyor, bir başka yerde çocuklar kefene sarılıyor. Bir yanda bereketli sofralar, diğer yanda enkaz altında yarım kalmış hayatlar... Kalem tutması gereken eller korkuyla birbirine sarılıyor, defter açılması gereken sınıflar toz ve dumanla örtülüyor. İşte bu yüzden tebessümümüz eksik, bu yüzden sevincimiz boynu bükük kalabiliyor.

Hakiki bayram; geçici neşelerin ötesinde, zulmün lâl olduğu, mazlumun gözündeki yaşın silindiği, adalet ve merhametin yeryüzüne mühür gibi vurulduğu o kutlu vakittir. Bizim için asıl bayram, yeryüzünde tek bir yetimin dahi boynu bükük kalmadığı gündür.

O gün geldiğinde bayram bir sevinç olmanın ötesinde insanlığın yeniden dirilişi, vicdanların yeniden konuştuğu bir rahmet iklimi olacaktır. Kalpler arınacak, yükler hafifleyecek, dualar kabulün eşiğine varacaktır ve o zaman bayram, gerçek manasına kavuşacaktır:

Hüzn ü keder def’ ola Dilde hicâb ref’ ola Cümle günâh af ola Bayram o bayram ola

Mevlâ bizi afv ede Gör ne güzel ‘ıyd ola Cürm ü hatalar gide Bayram o bayram ola

Şimdi, geride bıraktığımız Ramazan-ı Şerif’ten heybemizde ne sızdıysa o bereketli iklimden ruhumuza ne sirayet ettiyse asıl manasını işte bu şuurda bulacak. Ramazan bizden razı olup da mı gitti, yoksa biz bu manevi fırsatı değerlendiremedik mi? Orasını yalnızca Allah bilir; lakin biz ondan bize kalanlarla, o seher vakti edilen samimi tövbelerle ve kalbe düşen o ince sızılarla yolumuza devam edebiliriz.

Vakit, heybemize dolan o nurları sönüp gitmemesi için bağrımıza basma, muhafaza etme vaktidir. O sızı ki; bizi diri tutar, o nur ki; karanlıkta yolumuzu aydınlatır. Şimdi o bereketi bir selamla, bir ikramla, bir dua ile aleme yayma zamanıdır.

RAMAZAN ORUÇ BİTİNCE BAŞLAR

Ramazanı uğurladık. Sahur vakitlerinin o mahzun sessizliği çekilip gitti gecelerden. Uykuyla uyanıklık arasında edilen o mahmur dualar, o loş sofralar artık hatıraya dönüştü. Gecenin en koyu anında kâinatın zikrine karışan o kaşık sesleri sustu. O vakitlerde gökten inen sekinet çekildi, yerini zamanın sıradan akışı aldı.

İftar saatlerinin o mukaddes bekleyişi, ezanı beklerken kalpte yükselen o tatlı heyecan, o titreyen vakit, ilk yudum suyun verdiği o tarifsiz ferahlık... Hepsi geride kaldı. Yerine, her an ulaşılabilen nimetin sessiz alışkanlığı yerleşti.

Sofralar toplandı, o bereketli iftar kalabalıkları dağıldı. Teravihlerin o uzun ve huzurlu kıyamları sona erdi. Camilerin omuz omuza veren sıcaklığı çekildi, yerini hüzünlü bir sükûta bıraktı.

Bir ay boyunca hayatın ritmi değişmişti. Geceler uzamış, kalpler yumuşamış, zaman sanki asıl yurduna ayarlanmış gibi başka bir anlam kazanmıştı. Kelimeler incelmiş, bakışlar durulmuş, eller merhametle birleşmişti. Ramazan-ı şerif, bizi bu dünyadan alıp bir süreliğine ruhumuzun asıl iklimine taşımıştı.

Şimdi ise aynı saatler, aynı sokaklar, aynı hayat var. Ama bir şey eksildi; sanki içinden bir parça çekilip alınmış gibi, sanki ruhu bir an sılaya ermiş de sonra yeniden gurbetin içine bırakılmış gibi.

Giden, bizim en diri hâlimizdi. Geriye kalbimizin derininde taşınan hüzün kaldı.

Gerçekten bitti mi? Yoksa asıl şimdi mi başlıyor?

Üstad Necip Fazıl, ibadetin ruhunu hayatın bütününe yayan o sarsıcı ölçüyü ne güzel dile getirmişti: “Namaz camiden çıkınca, hac Mekke’den dönünce, Ramazan ise oruç bitince başlar.”

İbadet, belli bir vakte hapsedildiğinde kanadı kırık kalıyor, asıl manasını hayatın kılcal damarlarına yayıldığında bulabiliyor. Ramazan-ı Şerif boyunca tutulan oruçlar, eda edilen namazlar, gönülleri yıkayan Kur’an-ı Kerim tilavetleri bir varış noktası değil, aslında önümüzdeki on bir aya hazırlanmak için bir azıktı. Bu mübarek ayda edilen her dua, tutulan her oruç, okunan her mukabele, adeta bir yılın manevi provası gibiydi.

Bir ay boyunca kendimizi sakındık; yalandan, gıybetten, öfkeden, malayani kelamlardan, harama meyleden gözlerden ve yorulan kalplerden...

Şimdi o ağır ve vakur soru, tam karşımızda duruyor: Ramazandan biz neler alabildik? Bu ay bizi dönüştürdü mü, yoksa biz onu sadece yaşayıp geçtik mi?

Ramazan, insanın kuşanması gereken bir "hâl" idi. Eğer o nezaket ve sükûnet hâli devam ederse ramazan kalbimizde sürecek; etmezse heybemizde sadece tozlu hatıralar kalacak. Belki de asıl meselemiz şu:

Biz mi orucu tuttuk, yoksa o mu bizi tutup ayağa kaldırdı?

Bu soru, sadece bir nefis muhasebesi değil, bir istikamet arayışıdır. Bir ay boyunca içimizde uyanan o rahmani kıpırtının, şimdi hangi menzile akacağına karar verme vaktidir; zira Ramazan bittiğinde geriye hatıralardan ziyade kalıcı bir iz, yankısı bitmeyen bir çağrı ve asil bir davet kalır.

O davet ki, insanı yeryüzünün gürültüsünden çekip kendi hakikatine, yani Rabbine doğru çağırır.

ORUCUN ARADIĞI İNSAN: BİR DİRİLİŞ MUŞTUSU

Bu kutlu yolda insan asla yalnız değildir. Bu yolu adımlayanlar, bu ulvi çağrıyı kalbiyle duyanlar ve bu arayışı bir ömür derdi kılan öncülerimiz vardır. Kimi bir dua gibi fısıldar hakikati, kimi bir şiir gibi nakşeder gönüllere, kimi de gür bir diriliş nidası olur...

Onlardan biriydi Üstad Sezai Karakoç. O, orucu sadece bir ibadet olarak anlatmakla kalmadı; onu bir medeniyet ufkuna taşıdı, bir ruh inkılabına dönüştürdü.

Onun kaleminde oruç; bir mahrumiyet değil, bir uyanış muştusudur. Bir eksiliş değil, hakikate doğru kanatlanış, bir yüceliş hikâyesidir. Ramazan-ı Şerif ile başlayan o iç yolculuk, onun satırlarında derin bir mana denizi olur; sorulara cevap, arayışlara sarsılmaz bir istikamet sunar. Bu sebeple, "orucun aradığı o hakiki insanı" bulmak için, onun o berrak çağrısına kulak vermek gerekir.

Sadece bir ayı tasvir etmedi, ramazan üzerinden insanı, hayatı ve eşyayı yeniden okumaya davet etti bizi.

Samanyolunda Ziyafet adlı o müstesna eserindeki her yazı, insanı kendi iç kalesine döndüren, onu yeniden inşa etmeye çağıran birer diriliş beyannamesidir. Farklı zamanlarda yayımlanan bu yazılarla orucu, sadece mideyi aç ve susuz bırakmakla sınırlı görmedi. Aksine onu, prangalarından kurtulan ruhun ayağa kalkışı ve büyük bir diriliş hamlesi olarak ele aldı.

Üstadın satırlarında Ramazan, yeryüzünün dar sınırlarını aşar; gökyüzünde kurulan büyük bir sofraya dönüşür. Bu sofraya davet edilen insan, kalbini, zihnini ve hayatını bu izzete hazırlamakla mükelleftir. İbadetleri manevî silahlar olarak nitelemesi, derin bir idraki gösterir. Namaz, oruç, hac ve zekât yalnızca yerine getirilen vazifeler değildir; insanı dağılmaktan koruyan, iç ve dış savrulmalara karşı muhafaza eden ilahî ölçülerdir.

Hayatın gürültüsü ve dünyanın hırçın dalgaları karşısında ayakta kalmak isteyen kişi, bu manevî donanımı kuşanır; çünkü insan, önce kendi içindeki dağınıklıkla yüzleşir. Oruç bu mücadelenin en derin halkasıdır. Aç bırakmaz, uyandırır; susturmaz, insanın iç sesini belirgin hâle getirir.

Eserdeki başlıklar bu hakikati açıkça dile getirir: Betonları Kıran Oruç, Rûhun Şöleni, Diriliş Saati, Gök Armağanı Oruç… Her biri, orucun ferdî bir ibadet olmanın ötesinde hayatın tamamını kuşatan bir dönüşüm olduğunu hatırlatır.

Bu eser her yıl yeniden okunmayı hak ediyor; zira ramazan her yıl aynı rahmetle gelir ama insan değişir. Aynı satırlar her okuyuşta yeni bir kapılar aralar.

Sezai Karakoç, orucu bir ruh şöleni olarak anlatır. Bu şölen, yalnız iftar sofralarıyla sınırlı kalmaz. Asıl sofra, insanın iç dünyasında kurulur. İnsan o sofrada kendi hakikatiyle karşılaşır.

Nitekim İnsan ve Oruç şiirinde bu hakikati bize hatırlatır:

“Oruç, ruhun sesi gelir her yıl Gümüş topuklarını dokundurur kalbimize Vücut dönmeğe başlar bir tapınağa kurban gibi Yapılır örtülür uçurumları yakan dualardan Ten ruhun avuçlarının içinde Hilkat günlerinin yeniden oluşun terlerini döker İnsan gecesini değiştirir gündüzüne erer Bir mevsime döndürür zamanı hiç değişmeyen İnsanın olma vaktidir bu erme fırsatı Ruh emzirir anne gibi yeri göğü fecri Yeni bir insan gelip nöbete duracaktır Eskisi çürümüş bir heykel gibi devrildiğinden Ey oruç, diriltici rüzgâr, İslam baharı Es insan ruhuna inip yüce ilham dağından Kevser içir, âb-ı hayat boşalt kristal bardağından Susamış ufuklara, insan kalbinin ufuklarına”

Bu diriltici rüzgâr bizden ne bekler? Nasıl bir kalbe uğramak ister? Nasıl bir insanı arar? Bu soruların cevabı, orucun mahiyetinde gizlidir.

Oruç, sıradan bir aç kalma hâli değil; bir çağrı, bir diriliş, bir inşadır.

Orucun aradığı insana gelince o, Kur’an’la dirilen, namazla doğrulan, merhametle örtünen, iyiliği çoğaltmak ve kötülüğe karşı durmak için cehd-ü gayretle koşturan insandır.

ORUÇ DA SUSAR, ORUÇ DA ACIKIR

Biz hep orucu beklediğimizi sanmıştık. Gün saymış, hazırlanmış ve nihayet “Ramazan geldi” demiştik ve fakat hakikat, sandığımızdan daha derindi.

Samanyolunda Ziyafet’te öyle bir yer değiştirme yapılır ki insan hayran kalır: "Oruç da susar, oruç da acıkır. Orucun susadığı ve âb-ı hayat gibi kanamadığı su, ‘Kur’an sesi’; acıktığı ‘namaz’; örtündüğü ‘merhamet’; kuşandığı, giyindiği, Allah’ın adının yükseltilmesi yani ‘cihat’tır. Ve orucun da iftarı vardır. Oruç müminin kalbinde iftar eder… Yalnız insan orucu özlemez, oruç da insanı özler… Oruç, insana acıkır ve koşar gelir."

Ne sarsıcı bir hakikat. Biz ekmeğe ve suya hasretle gün sayarken oruç da bize acıkır. Biz akşam ezanını beklerken o müminin kalbinde iftar etmek için yola çıkar.

Üstad, orucun sofrasının dört semavî nimetle kurulduğunu söylüyor: Kur’an sesi, namaz, merhamet, cihat.

Hanemizden Kur’an’ın şifa veren sedası yükselmezse oruç susuz kalır. Alnımız secdeyle buluşmazsa ruhumuz namazla nefes almazsa, oruç aç kalır. Merhametle örtünmeyen bir kalpte oruç yetim kalır. Allah’ın adını yüceltme azmiyle kuşanılmayan bir hayatta oruç sahipsiz kalır.

Bir ay boyunca oruç bizden bir hâl, bir diriliş, bir şahsiyet istemişti. Kendi iftarını, uyanık ve istikamet üzere olan kalplerde yapmak istemişti. Eğer biz orucu bu manevî azıklarla doyurabildiysek, o da bizi aslımıza yaklaştırmıştı. Kendinden uzaklaşan insanı yeniden kendine çağırmış, unutulan istikameti hatırlatmış, insanı olması gereken ufka doğru yürütmüştü. Oruç, insanı diriltmek için gelmişti.

ORUCUN ÂB-I HAYATI: KUR’AN SESİ

Oruç susamıştı. Gün boyu dudaklar kurumuş, boğazdan bir damla su geçmemişti. Lakin asıl susuzluk bedenin susuzluğu değildi, ruhun çoraklaşmasıydı. Bu manevî susuzluğu giderecek olan ise alelade bir su değil, âb-ı hayat olan Kur’an sesiydi; zira ramazan, Kelâmullah’ın yeryüzüne inzal olunmaya başlandığı, varlığın anlam kazandığı mukaddes bir zaman dilimiydi.

İlahî bilgi, vahiy yoluyla peygamberimize inzal olunan ve mushafla korunma altına alınan bilgidir. Kur’an-ı Kerim, kendisinde hiçbir şüphe barındırmayan, hakikat nuruyla hidayet yollarını gösteren bir kitaptır. Kur’an bizim hayat kitabımız, hidayet rehberimiz ve yol haritamızdır. Dünya ve ahiret saadetinin rehberi, Yaratandan insana gönderilmiş bir mektuptur. Kur’an, insana unuttuğunu hatırlatan bir zikir, hakla batılı ayırt eden bir furkandır. O, Allah’ın ezelî ve ebedî varlığının delili ve Allah’ın kelam sıfatının tecellisidir. Kur’an bizim başucu kitabımız hem gıdamız hem de ilacımızdır.

Kur’an nasıl okunmalıdır ki sadra şifa olsun, kalbimizin ve hayatımızın bereketle dolmasına vesile olsun? Bazı ayet-i kerîmelerde bu nasılın cevabı şöyle açıklanır: “Rablerinden korkanların bu kitaptan tüyleri ürperir. Sonra hem derileri hem de gönülleri Allah’ın zikrine yumuşar” (Zümer, 23)

Yaklaşım tarzı önemlidir. Biz, bilinç uyanıklığı ve kalp temizliği ile ona yaklaşır ve Kur’an’a gönlümüzü açarsak o da anlam zenginliğiyle bizim zihnimizi açacak ve kalbimizi yumuşatacaktır. “Onlar hâlâ Kur'ân'ı gereği gibi düşünüp anlamaya çalışmazlar mı?” (Nisa, 82)

Okumak anlamaktır. Lafzı okunarak ibadet sevabı kazandıran Kur’an’ın anlamı ve mesajı üzerinde mutlaka düşünülmelidir ki okumalarımız hayatımızı değiştirebilsin. Fakat dikkat edilmesi ve kaçınılması gereken bir husus vardır ki o da Kur’an’ı meale indirgeme yanlışlığıdır. Sadece anlamın önemli olduğunu öne sürüp lafza kayıtsız kalmak, buna paralel olarak lafzını öğrenmeyi ve okumayı terk etmek, dinî düşünceyi de sadece Kur’an’a dayandırmak; hadisleri, fıkhı, mezhepleri, ilmî geleneği devre dışı bırakmak farklı sapkınlıklara götürebilir. Kur’an ayetlerini tek başına ve parçacı yaklaşımla ele alıp kendi aklına göre yorumlamak, büyük bir sapmadır. Hadisler gündeme geldiğinde Kur’an’a uyarsa alırım, uymazsa almam anlayışı dinin omurgasını zedeler. Bu doğrultuda, Allah’ın muradını Peygamber Efendimiz açıklamış, O’nun açıkladığını sahabe efendilerimiz anlamış ve yaşamıştır. Bizim düşüncelerimizin sağlamasını yapacağımız yer burasıdır.

Ayeti ayet tefsir eder, ayeti Resulullah tefsir eder ve ayeti sahabe ve müfessirler tefsir eder. İlmî donanım ve usûl bilgisi olmadan sağlıklı bir anlayış oluşmaz. Bu donanıma sahip olunamıyorsa bile, ilme saygı ve ilmî geleneğe hürmet esas olmalıdır

Kur’an, Allah’ın kullarıyla konuşmasıdır. Dolayısıyla Kur’an, Allah ile konuşuyormuş bilinciyle ve her ayet sanki o anda bize iniyormuş gibi okunmalıdır. Okumak yaşamaktır. Hayata aktarılmayan ve davranışa dönüşmeyen bilgi, prospektüsü okunup da kullanılmayan ilaç gibidir. Kur’an’ın müminler için şifa ve rahmet olması, ancak öğütlerinin tutulması ve mesajının bizde ete kemiğe bürünmesi ile mümkündür.

“Kur’an’sız kalan gönül harap bir ev gibidir.” (Tirmizî,Fazâilü’l–Kur’ân,18) buyuran Peygamberimiz, gönülleri harap bir eve benzemekten kurtaracak olanın, Kur’an okumak ve hafızamızda ayetlerden ezberler bulunması olacağını ifade etmiştir.

Peygamberimiz Kur’an hakkıyla okuyanla okumayanların farkını yaptığı benzetmeyle açıklar: “Kur’an okuyan mümin turunç gibidir; kokusu da güzeldir tadı da güzeldir. Kur’an okumayan mümin hurma gibidir; kokusu yoktur ama tadı güzeldir. Kur’an okuyan münafık reyhan otu gibidir; kokusu güzeldir ama tadı acıdır. Kur’an okumayan münafık ise ebucehil karpuzuna benzer;........

© Haber7