Gıda Sisteminin Anatomisi: Hiçbir Şey Tesadüf Değil
İthal girdi payı 2012'de yüzde 14,5'tu, 2025'te yüzde 25'i geçti. Tarımın içine giren her dört girdiden biri artık dışarıdan geliyor. Döviz kuru her tırmandığında bu maliyet doğrudan gıda enflasyonuna dönüşüyor. Yani sofraya yansıyan zammın arkasında tesadüf yok. Kurulmuş bir mekanizma var.
Kooperatifçilik Zayıflatıldı, Çiftçi ve Besiciler Tasfiye Edildi
Kooperatifçiliğimiz 2002 sonrası piyasa serbestleştirme dalgalarıyla zayıflatıldı. Çay üreticisinden başlayayım: Çaykur taban fiyatı ve alım kotasını belirliyor. Çiftçinin yıllık geliri böyle çiziliyor. Hopa ve Özçay kooperatifleri borçlanma baskısı altında çalışıyor. Fındık tarafında durum daha da sert: Fiskobirlik 140 bini aşkın üyesi ve 50 kooperatifiyle dünya fındık piyasasının ana üretici örgütü. Ama TMO eliyle yürütülen fiyat müdahaleleri arasına sıkışmış durumda. Çiftçinin sözü, kendi piyasasında geçmiyor.
Çiftçilerin yaş ortalaması 59'a ulaştı. 35 yaş altı genç çiftçi oranı yüzde 10'un altına indi. Toprak da bir avuçta........
