Öteden beri söylerim.

Türkiye gibi dış borcu yüksek olan gelişme yolundaki ülkeler krizlerden krizlere sürüklenirler.

Bu tür krizler ekonomiyi daraltır, işsizliği artırır, enflasyonu tetikler ve gelir dağılımını bozar.

Bu nedenle de olsa bu ülkelerdeki iktisatçılar, çalışmalarını makro temelli bu konular üzerinde yoğunlaştırırlar.

Bir de bu konularda idari veri bulmak daha kolaydır.

Resmi istatistik kurumları ve merkez bankaları bu konularda cömertçe veri sağlamaktadır.

Bu verileri kullanan iktisatçılar, modelden modele geçerek tahminlerde bulunurlar.

Tahminleri tutmayınca, sorumluğu geliştirdikleri modellerdeki beklentilerine uygun davranmayan iktisadi aktörlerde ararlar.

Modelci iktisatçılardan birisi de TCMB Başkan Yardımcısı Cevdet Akçay’dır.

Akçay, Bizim Tepe Tarih Sohbetleri kapsamında gazetecilerin sorularını yanıtlamış. (31/03/2026)

Bu toplantıda tartışmalı çok şey söylemiş ama biz bu yazıda bir tanesi üzerinde yoğunlaşacağız.

Gelişmekte olan ülkelerde ekonomik sorunlar ne gerekçeyle ve nereden başlarsa başlasın, döviz ve faiz krizi olarak sonuçlanır.

Abraham Maslow’a da atfedilen ve çokça kullanılan bir söz "sahip olduğunuz tek şey bir çekiçse, her şeyi bir çivi olarak görmeye başlarsınız" der.

"Araç Yasası" veya "Maslow'un Çekici" olarak bilinen bu ünlü söz, insanların her sorunu çözmek için, uygunsuz olsalar bile, alışkın oldukları becerilere, araçlara veya önyargılara aşırı derecede güvenme eğiliminde olduklarını ifade etmektedir.

Bu söz, bilişsel önyargılara karşı uyarıda bulunarak, çeşitli zorluklarla etkili bir şekilde başa çıkmak için farklı beceriler ve bakış açıları geliştirme ihtiyacını vurgulamaktadır.

Ben de aynı kanaatteyim.

Semptomlarla uğraşmak yerine, sorunun kök nedenlerine inilmelidir.

Sayın Akçay o toplantıda, “maliye politikası genişlemeci bir yola girerse, Merkez Bankası olarak ben daha da sıkılaştırıcı bir para politikası izlerim” demiş ve eklemiş: “Merkez Bankası gerektiğinde daha güçlü ve net mesajlar vermelidir.”

Akçay’ın parasal sıkılaştırma konusundaki vurgulaması, Maslow’un “araç yasasına” çok benzemektedir. Çünkü alet çantasındaki tek enstrüman para politikası ve bu alandaki modellerdir.

Tabii ki güçlü ve net mesajlardan kastı da “parasal sıkılaşmaya”........

© Gazete Pencere