Bir şehrin mimarisi, imarı ve meydanları; o şehirde yaşayan insanların estetik anlayışına, sanata, edebiyata, kültüre, insani ilişkilere, yaşam biçimine ve zihniyetine dair önemli ipuçları verir. Bir şehri inşa edenlerin dünyaya bakışını anlamak için yalnızca büyük yapılar değil; sokağa açılan kapılar, duvarların yüksekliği, pencerelerin biçimi ve üzerlerindeki mimari işlemeler bile yeterlidir. Çünkü şehirler, taşa işlenmiş bir medeniyetin aynasıdır.

Şanlıurfa'nın dar sokaklarında yürüyünce insan bunu hemen hissediyor. Bugünün gözüyle bakınca dar, hatta sıkışık gelebilir bu sokaklar. Ama o daracık geçitler bir zamanlar toplumun nasıl kurulduğunu gösteren bir belge gibiydi aslında. İki kişi karşılaştığında yüz yüze gelmemek mümkün değildi, sokak buna izin vermezdi çünkü. Tanımadığınız birine bile selam verir, yol açardınız. Tanıdığınıza durur, hatır sorardınız. Kimse birbirinin yanından görmeden geçip gidemezdi. Bu sokaklar galiba insanları uzaklaştırmak için değil, birbirine mecbur bırakmak için yapılmıştı.

Ahşap kapılar, üzerlerindeki tokmaklar da bir şeyler söylüyor. Bazı evlerde iki farklı tokmak vardı; biri erkek misafir, biri........

© Gazete İpekyol