Her sabah işe giden milyonlarca işçi, eve sağ salim dönebilmeyi en doğal hak olarak görür. Oysa Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre her yıl binlerce kişi iş kazasında hayatını kaybetmekte, on binlercesi ise kalıcı sakat kalmaktadır. Bu tabloyu değiştirmek büyük ölçüde işverenin elindedir. Peki işveren ne zaman sorumlu tutulur, bu sorumluluğun bedeli ne kadardır ve daha önemlisi: önlemek mümkün müdür? Bugünkü yazımda bu soruların yanıtını hem hukuki hem de pratik açıdan ele alacağım. Teknik jargon bir kenara; sizi, ailenizi veya çalışanlarınızı doğrudan ilgilendiren bir konuyu konuşacağız.

Kanun koyucu iş kazasını şöyle tanımlar (5510 sayılı SGK Kanunu m.13): İşyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen, sigortalıyı hemen ya da sonradan bedence veya ruhça zarara uğratan olaydır. Gündelik dille söylersek: Şantiyede düşen bir işçi de fabrikada makineye kaptırdığı eli de hatta patronun arabasıyla işe gidip yolda kaza yapan şoför de iş kazası kapsamındadır. Sınır, göründüğünden çok daha geniştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi işverene açık bir görev yükler: İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri bulundurmak zorundadır. Bunu bir benzetmeyle açıklayalım: "Siz bir restaurant sahibisiniz. Müşteriniz kaygan zeminde düşüp yaralanırsa, zemine 'Islak Zemin' tabelası koymamışsanız, bu sizin sorumluluğunuzdur. Aynı mantık işyeri için de geçerlidir."

İşverenin sorumluluğunu doğuran başlıca durumlar şunlardır: a) Risk değerlendirmesi yapmamak: Her işyerinin tehlikelerini önceden tespit edip kayıt altına alması zorunludur. Hiç yapılmamışsa ya da kâğıt üzerinde kalmışsa, sorumluluk doğrudan işverene aittir. b) Kişisel koruyucu donanım (KKD) vermemek: Baret, emniyet kemeri, eldiven, maske... Bunları temin etmemek veya kullanımını denetlememek başlı başına bir ihlaldir. c) Çalışanları eğitmemek: İşçi tehlikeleri bilmiyorsa, nasıl önlem alsın? Eğitim kaydı olmayan işyerleri denetimde anında yakalanır. d) Tehlikeli makine ve ekipmanı........

© Gazete Gerçek