ZYGMUNT BAUMAN- LEONİDAS DONSKİS’İN AHLAKİ KÖRLÜK / AKIŞKAN MODERNLİKTE  DUYARLILIĞIN YİTİMİ ADLI KİTABINI TÜRKİYE PERSPEKTİFİNDEN ANLAMA DENEMESİ

Son zamanlarda ahlak, ahlaki çürüme, ahlaki yozlaşma, ahlaki üstünlük gibi kavramlar sıklıkla kullanılıyor. Bu kavramlar entelektüellerin tespitlerinden vatandaşların eleştiri ve yakınmalarına kadar hemen her düzeyde görülüyor. Özellikle bizde ahlak kavramı etrafında çok ciddi eleştirel metinler kaleme alındığı bir vakıa.

Bu bağlamda tüm taraflar “ahlak” kavramı etrafında bir bozulmanın olduğu noktasında hemfikir. Ancak bu hemfikir oluşun pek bir anlamı yok. Zira bizde taraflar ahlak kavramından aynı şeyi anlamıyorlar. Buna rağmen ahlaki değerlerin insanlığın ürettiği üstün değerler olduğu kanaati çerçevesinde “kötüye gidiş” nedeninin ahlakın bozulmasından kaynaklandığı yaklaşımında ortaklaşılıyor.

O halde ahlak kavramının ne olduğu konusunda kabaca bir tanım yapılmak zorundadır. Bu noktada Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlüğünde ahlak kavramının tanımı: “Bir toplum içinde kişilerin uymak zorunda oldukları davranış biçimleri ve kuralları; aktöre, sağtöre.” biçimindedir. Görüldüğü gibi bu, ana hatlarıyla bir tanımlamadır. Detay içermez. Detaylar yüzyıllara sari türlü anlatılarla biçimlendirilir. Ayıp, günah, iyi, doğru gibi kavramlarla belirlenen tutum ve davranışlar ahlakın detaylarıdır. Ahlak genellikle yasayla belirlenmeyen, yazılı olmayan toplumsal uzlaşı neticesinde ortaya çıkar. Yazılı olmayan toplumsal uzlaşı bazı klişelerle de görünür olur: Büyük-küçük bilmek, içkisi sigarası olmamak, alkole kumara bulaşmamak, alnı secdeye gitmek, usturuplu giyinmek, harama uçkur çözmemek, harama el uzatmamak, yalan konuşmamak gibi kalıplarla ahlaki ilkelerin somutlaştığı görülür. Bugün ahlaki yozlaşmadan, ahlaki çürümeden söz edenler işte bu klişelerden bazılarına gönderme yapar. Ancak hangisinin neyi kastettiği konusu tartışmalıdır.

Toplumun büyük bir kesimi yukarıdaki klişeleri ahlakın muhtevası sayarken, seküler kesimlerde de ahlak bireysel hak ve özgürlüklerin korunması çerçevesinde kendisine yer bulur.

Hülasa devlet kapısındaki işini, adamını bulup halletmekten alkol kullanmaya; trafikteki davranışlardan sıradan insan ilişkilerine kadar hemen her tutum ve davranış bu toplum için ahlakın konusudur. Ahlaki bozulmaya dair eleştiriler bunlardan birine, birkaçına ya da çoğuna tekabül eder.

Peki bu ahlaki çöküş,........

© Fikir Coğrafyası