Bir dini bayram hâlâ sürerken, derinleşen yoksulluktan siyasi irade gasbına ülkenin açık yaraları, en azından kadim “ev baklavası güzel midir, değil midir?” tartışmasını alevlendirecek kadar, bir örtünün altına itilmiş görünüyor. Birkaç haftadır zihnimde duran, Güney Kore'deki insansı Budist rahip Gabi'ye dair haber, elbette “nerede o eski bayramlar” nostaljisiyle canlanmış değil. Bir robotun bu özel törene ilk kez katılmasıyla, takip edebildiğim kadarıyla bir insansı keşişe dair ilk örnek oluyor. İnsanlar için yazılmış yemin, onun için elden geçirilmiş. Gabi, hayata saygı duyacağına, diğer robotlara ve nesnelere barışçı davranacağına, insanları dinleyeceğine, aldatıcı şekilde davranmaktan kaçınacağına ve enerji tasarrufu yapacağına yemin ediyor.

Budizm’in teknolojiyle kavgasızlığı 2010'dan beri Uzakdoğu'yu inanç ve yapay zekâ üzerine düşünülecek bir coğrafya yapıyor. Bu eğilimde, 21. yüzyılda inançtan uzaklaşan gençleri tapınaklara çekebilme dileğinin ve yaşlı din insanı nüfusunun gittikçe azalmasının da etkisi var. 2011'den sonra çalışmalara başlanan, 2016'da Pekin'de kitlelerle tanıştırılan robot Budist rahip Xian’er kucakta taşınabilecek boyuttaydı. Budist öğretileri otomatik şekilde sıralamak üzerine tasarlanan bu fazlaca sevimli robot aslında bir tür “mantra-matik”ti. Fakat yapay zekânın gittikçe daha fazla öğreneceği öngörüsünün paraleli olarak, daha “bilge” din insansılarına, Gabi'lere doğru alınacak yolun habercisiydi.

Bu tekno ruhani dünyaya 2019'da Japonya'da Budist merhamet tanrıçası Kannon'dan esinlenerek tasarlanan Android Mindar eklendi. Kyoto'daki dört yüz yıllık Kodaiji tapınağında vaaz veren robotun silikonla kaplı elleri, yüzü ve omuzları, yani sadece insana benzer üst bölgesi........

© Evrensel