Mustafa Kemal Atatürk filmde görünmez. Ama filmin bütününde hissedilir. Anadolu'ya geçme kararı, cephede örgütlenme, Ankara'nın bir direniş merkezi olarak anlam kazanması — bunlar o liderliğin yarattığı zeminde mümkün olur.

Homeros, İlyada'da savaşı anlatırken kahramanların zaferini değil geride bıraktıklarını merkeze alır: Kocasını bekleyen kadın, babayı arayan çocuk, yaralı toprağa düşen at. Epik şiirin gücü şiddetin kendisinden değil, şiddetin yuttuğu hayatların sessizliğinden gelir. Halide Edib Adıvar'ın 1922'de kaleme aldığı, Muhsin Ertuğrul'un 1923'te perdeye taşıdığı Ateşten Gömlek de bu geleneğin içinden konuşur: Kurtuluş Savaşı'nı bir zafer anlatısı olarak değil, ateşin içinden geçmek zorunda kalan insanların hikâyesi olarak anlatır.

Ayşe, filmin kalbindeki kadındır. İzmir'in Yunan işgali sırasında kocasını ve çocuğunu yitirir. Yitirmenin ardından yıkılmaz, Anadolu'ya geçer, cephe gerisinde hastabakıcılık yapar. Bu geçiş filmde dramatik bir an olarak sunulmaz. Ayşe ağlamaz, bağırmaz, çökmez. Yalnızca hareket eder. Ve bu harekette, o suskunlukta, filmin en derin tarihsel iddiası yatar: Kurtuluş Savaşı, büyük kahramanların değil, her şeyini kaybetmiş olanların savaşıdır. Ayşe'nin vatanı sevmesi soyut bir milliyetçilik değildir — kocasının kanının ve çocuğunun sesinin işlediği o toprağa olan somut, bedensel bir bağlılıktır.

Filmin başlığındaki "ateşten gömlek" imgesi........

© Elips Haber