EĞİTİM bilimci ve yazar Doç. Özgür Bolat, “Çocuk eğitim anlayışını değiştiren kitap” olarak tanınan 400 bin dolayında ulaşan ilk eserini 10 yıl önce yayınladı:

Beni Ödülle Cezalandırma

İlk günlerden itibaren şu hayali kurdu:

-          Kitabım İngilizce’ye çevrilip dünyada da yayınlansa…

Bu hayalini gerçekleştirmek için epey çaba harcadı, ilk dönemlerde sonuç alamadı. Babasının vefatı üzerine bir süre o çabalara ara verdi.

Derken konferans için gittiği Adana’da akşam içkisini yudumlarken chatgpt’ye sordu:

-          “Beni Ödülle Cezalandırma” kitabımı basabilecek yabancı yayınevlerini sıralar mısın?

Chatgpt hemen listeledi, ilk sıradaki yayınevine baktı:

Hemen Familius’un yönetimine bir mail yazdı. Kendini ve kitabını anlattı. Çok sürmeden Familius yönetiminden yanıt geldi:

-          Kitabınızı bizim yayın takvimimize almak istiyoruz. Ancak, 2027 yılında basabiliriz.

Doç. Özgür Bolat, yayınevi yönetimiyle yazışmalarını sürdürdü, kitabının basım tarihinin bu yıla çekilmesini sağladı.

Dr. Bolat, kitabının “Ödül çocukları nasıl etkiler?” başlıklı bölümünde bu soruya yanıtlarını şöyle özetlemişti:

Ödül vererek birçocuğu motive edebilirsiniz. Çocuk o işi yapar, hatta heyecanla yapar ama ödül vermeyi bırakınca, çocuk da o işi yapmayı bırakır.

Çocuğun o davranışı bırakmaması için sürekli ödül vermeniz gerekir. Bir süre sonrahedonistic adaptasyondan dolayı çocuk o ödüle alıştığından ödül de işe yaramaz hale gelir.

Ödüle alışan çocuğun beyni dopamine salgılamayı bırakır. Yani, o ödülden zevk almamaya başlar.

Çocuğu tekrar motive etmeniz için de ödülü değiştirmeniz ya da daha büyük bir ödül vermeniz gerekir ki bu da sürdürülebilir bir motivasyon aracı değildir. Bir noktadan sonra tıkanırsınız. Çocuk da ödül olmayınca, o işi yapmayı bırakır.

Çocuk ödülle iş yapmaya alışırsa, kendi sorumluluğunda olan işler için bile sizden ödül talep eder. Sorumsuzluk bilinci gelişir.

Doç. Özgür Bolat, Familius’tan “The Reward Trap” başlığıyla çıkan kitabı için başta Nobel Ödüllü Prof. Aziz Sancar olmak üzere 7 önemli isimden önsöz desteği aldı:

Prof. Aziz Sancar: Dr. Özgür Bolat, ebeveynlik ve eğitimin en önemli sorularından biri olan, “Çocukları gerçekten nasıl motive ederiz?” sorusunu, bilimsel titizlik ve olağanüstü bir açıklıkla ele alıyor.

Prof. Richard M. Ryan (Australian Catholic University-Google Scholar’a göre 785 bin 828, Research.com’a göre 554 bin 555 atıfla, yaşayan psikologlar arasında dünyada en çok atıf alan isim): Çoğumuz ödüllerin öğrencileri motive ettiğini varsayarız. Oysa gerçek çok daha karmaşıktır. Özgür Bolat, ödüllerin bazen işe yarayabildiğini ancak çoğu zaman motivasyonu zayıflattığını bizlere açık ve ikna edici bilimsel bulgularla gösteriyor. Bunun yerine, hem........

© Ekonomim