Çalışma hayatında işçi ile işveren arasındaki ilişki devam ederken ya da bu ilişki sona erdikten sonra çeşitli iş uyuşmazlıkları ortaya çıkabilmektedir. En geniş anlamıyla iş uyuşmazlığı, çalışma yaşamının tarafları arasında doğan hukuki ihtilafları ifade etmektedir.

 Bu uyuşmazlıklar; bireysel iş uyuşmazlıkları, toplu iş uyuşmazlıkları, hak uyuşmazlıkları ve menfaat uyuşmazlıkları şeklinde sınıflandırılabilmektedir.

 Toplu iş uyuşmazlıkları, işçi ve işveren sendikaları arasında toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkları; işçi ile işveren arasında iş mevzuatı, iş sözleşmesi veya işyeri uygulamalarından doğan ihtilaflar ise bireysel iş uyuşmazlıklarını ifade etmektedir.

 İşçilik alacakları, iş sözleşmesi devam ederken veya sona erdikten sonra doğan parasal hakları kapsamaktadır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve kötü niyet tazminatı feshe bağlı alacaklar arasında yer alırken; ücret, fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT), hafta tatili, prim, ikramiye, yol ve yemek ücreti gibi alacaklar iş ilişkisi devam ederken de talep edilebilmektedir.

 İşçi alacakları ve tazminat taleplerine ilişkin davalarda 1 Ocak 2018 tarihinden itibaren zorunlu arabuluculuk şartı uygulanmaktadır. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamaması halinde dava yoluna gidilebilmektedir.

 Yargılama sonucunda, çoğu zaman iş hukukundaki “işçi lehine yorum ilkesi”nin de etkisiyle, çeşitli işçilik alacaklarının işveren tarafından geriye dönük olarak ödenmesine karar verilebilmektedir.

 Sosyal güvenlik uygulamasında ise işe iade kararları ile işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davası kararları farklı usul ve sonuçlara tabi tutulmaktadır.

 4857 sayılı İş Kanunu’nun 21 inci maddesi uyarınca; iş mahkemeleri veya özel hakem tarafından işe iadesine karar verilen sigortalılar bakımından verilmesi gereken asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgeleri, işçinin kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak üzere işverene başvurması halinde özel süreler içinde değerlendirilmektedir.

 Buna göre; iş mahkemeleri veya özel hakem tarafından işe iadesine karar verilen sigortalılarla ilgili verilmesi gereken asıl veya ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin;

 - İşverenin usulüne uygun daveti üzerine işçinin işe başlaması durumunda, davete ilişkin tebligatın işçi tarafından alındığı tarihin içinde bulunduğu ayı,

- İşverenin işçiyi işe başlatmaması durumunda ise, işçinin işe başlamak için işverene yaptığı........

© Ekonomim