Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılıkta dijital küpe sistemine geçiyor. Dijital küpe uzun zamandır gündemdeydi. Savunma Sanayi Başkanlığının koordinasyonunda Aselsan’ın geliştirdiği yerli dijital küpe kullanıma hazır hale geldi ve ilk tanıtımı Kars’ta yapıldı.

Hayvancılık sektörü için son derece önemli bir uygulama. Doğru uygulanması durumunda, hayvan hastalıkları ile mücadele ve izlenebilirlik konusunda çok önemli avantajlar sağlayacaktır. Ayrıca hayvancılıkla ilgili veri toplanması ve bu verilerin doğru kullanılmasında önemli bir işlevi olacaktır.

Türkiye, henüz kaç baş hayvanı olduğunu bile net olarak bilemezken, dijital küpe, ülke genelinde uygulandığında hayvan varlığı, hayvan hareketleri, hastalıklarla mücadele ve benzer birçok konuda elde edilecek doğru verilerle hayvancılık politikasını belirleyebilecek.

Pakdemirli her hayvanın boynuna bir telefon asacaktı

Türkiye’de tarım konusunda çok proje gündeme gelir ama çok az bir bölümü uygulamaya geçer. Dijital küpe konusu da yanlış hatırlamıyorsam ilk olarak 2020 yılında gündeme geldi. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin ilk Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin uygulanmayan mega projelerinden birisiydi. Tıpkı elektrikli traktör gibi.

Bekir Pakdemirli, bu konuda ilk kapsamlı açıklamayı Milliyet Gazetesi’ne yapmıştı. Gazetenin internet sayfasında da 17 Şubat 2020 tarihinde yayınlanan haberin özeti şöyle: “Türkiye’de hayvan varlığının takibini daha iyi yapmak için yeni tip kulak küpesi üzerine çalıştıklarını belirten Pakdemirli, “Kulak küpesi şu; her hayvanın kulağına bir tane cep telefonu asacağız. Yurtdışı toplantılarında anlatıyorum, çok hoşlarına gidiyor: ‘Bu inekten ineğe konuşmak için değil, insanların bilgi sahibi olması için’. İçinde komple cep telefonu altyapısı olan bir küpe” dedi.

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün (TİGEM) çiftliklerinde bu cihazın denendiğini kaydeden Pakdemirli, özetle şunları söylüyordu: “Bu bir cep telefonu ama sürekli çalışan bir cep telefonu değil. Pili 5 sene dayanıyor, 2-3 günde bir uyanacak. Ondan sonra başlayacak; ‘merhaba, benim adım şu, ben buradayım, hayattayım, vücut ısım çok iyi, hasta değilim, kızgınlık dönemindeyim’, veterinere SMS atacak. Hemen gelecek veteriner, döllemesini yapacak mesela. Belli bir coğrafi bölgeyi geçmemesi gerekiyorsa, ‘bana belirlediğiniz alandayım’ diyecek.

Trakya ari bir bölge mesela. Ama Trakya’ya Van’dan bir hayvan giriyorsa haberimiz olacak. Şap veya diğer hastalıklar. Türk mühendislerince yapılan, orijinal fikri bana ait bir proje.

Mezbahaneye hayvan kesilince haberimiz olsun diyoruz. Hayvanın kafası gidiyor, kafayla birlikte küpe duruyor. Halbuki burada vücut ısısı düşünce, sizlere ömür diyeceksiniz.” Orijinal fikri Bekir Pakdemirli’ye ait bu proje elbette uygulanmadı.

Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi

Bugün gündemde olan Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi (GEKİS) ise Tarım ve Orman Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı arasında 2024 yılında imzalanan protokol çerçevesinde  Aselsan tarafından geliştirildi. Bu sistemle, büyükbaş hayvan hareketlerinin ve hastalıklarının izlenmesi ve kontrolü, enfeksiyon hastalıklarının sona erdirilme çalışmalarının kontrollü hale getirilmesi hedefleniyor. GEKİS projesi ile büyükbaş hayvanların doğumundan kesimhaneye kadar bulunan tüm yaşam döngüsünün yüzde 100 takip edilmesi sağlanacak.

Hayvanlara takılacak mikroçipli kulak küpeleri ile her hayvanın dijital bir kimliği olacak. Mikroçipli küpe takılan hayvanlar doğumundan kesimine kadar olan  tüm sağlık, sevk, satış ve kesim süreçlerini dijital olarak izleyecek entegre bir yazılım ve donanım sistemi üretildi. Bu sistem Aselsan tarafından geliştirildi.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ve Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün’ün katılımı ile geçen hafta (7 Ağustos 2026)........

© Ekonomim