Tuncer Türkkan’ın grafik tasarımdan resme uzanan görsel dünyası

Sanat tarihinin belleği her zaman adil değildir. Kimi sanatçılar yaşadıkları dönemin merkezinde görünür, isimleri kuşaktan kuşağa aktarılır; kimileri ise eserleri gündelik hayatımızın içine yerleştiği hâlde zamanla kendi yapıtlarının gölgesinde kalır. Tuncer Türkkan, Türkiye’nin grafik tasarım ve plastik sanatlar tarihinde yeniden hatırlanmayı hak eden bu ikinci gruptaki sanatçılardan biridir.

1950 yılında doğan Türkkan, 1973’te Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Grafik Tasarım Bölümü’nden mezun oldu. Akademi eğitiminin kazandırdığı güçlü desen bilgisi, kompozisyon disiplini ve biçimsel ekonomi, daha sonra gerek grafik tasarım çalışmalarında gerekse resimlerinde belirginleşecek sanat anlayışının temelini oluşturdu.

Türkkan’ın meslek yaşamındaki önemli dönüm noktalarından biri Sabancı Holding için açılan logo yarışmasıydı. Yarışmaya katılan genç sanatçı birincilik ödülünü kazandı. Tasarladığı S ve A harflerinin geometrik birlikteliğine dayanan amblem, zaman içerisinde Türkiye’nin en tanınmış kurumsal işaretlerinden birine dönüştü ve bugün de yaşamaya devam ediyor.

Bu başarının önemi yalnızca bir yarışmanın kazanılmış olmasında değildir. Bir grafik tasarımın gerçek sınavı zamandır. Moda değişir, görsel alışkanlıklar değişir, şirketler ve kurumlar dönüşür. Buna rağmen bir işaret onlarca yıl sonra hâlâ kullanılabiliyor ve ilk bakışta tanınabiliyorsa, artık yalnızca bir logo olmaktan çıkarak toplumsal görsel hafızanın parçası hâline gelmiştir.

Türkkan’ın grafik tasarım alanındaki bir başka önemli çalışması 1980’li yıllarda ortaya çıktı. Dönemin önemli reklam kuruluşlarından İşgüder Reklam Ajansı ile çalıştığı yıllarda Halkbank için hazırlanan logo, onun kurumsal tasarım anlayışının bir başka kalıcı örneğiydi. Aradan geçen yıllara rağmen bu tasarımın temel görsel karakterinin yaşamaya devam etmesi, Türkkan’ın yalınlık ve kalıcılık üzerine kurduğu grafik anlayışını göstermesi bakımından dikkat çekicidir.

Fakat Tuncer Türkkan’ı yalnızca logolar üzerinden okumak büyük bir eksiklik olur.

Çünkü logoların ardında bir ressam vardır.

Logoların Ardındaki Ressam

Türkkan’ın resimleriyle karşılaşıldığında kurumsal tasarımlarındaki kontrollü ve ölçülü dünyanın birdenbire başka bir evrene açıldığı........

© Ek Dergi