4 Ağustos 2026 tarihli bu köşe­deki yazımda İn­celemeye Hazırlık Dosyası’nı (İHD) ele almış; inceleme başlamadan veri analizi sonucunda mükellefin düzelt­meye yöneltilme­sinin, VUK’ta yer almayan yeni bir “incelemeye hazırlık” safha­sı ve fiilen uzlaşmaya benzer bir alan yaratıp yaratmadığı­nı sorgulamıştım. Vergi De­netim Kurulu’nun (VDK) ay­nı tarihte yaptığı açıklama ve yayımladığı Rehber bu soru­ları ortadan kaldırmamış; ak­sine tartışmayı daha somut­laştırmıştır.

VDK Rehberi iki model ön­görmektedir: inceleme ön­cesi hazırlık modeli ve ince­leme süreci modeli. İkinci­si, zaten incelemeye alınmış mükellefler bakımından ge­çerli olup, VUK’un inceleme­ye ilişkin hükümleri içinde değerlendirilmelidir.

İnceleme öncesi modelde ise henüz vergi inceleme gö­revi oluşturulmamıştır. Su­nulan bilgi ve belgeler ile ya­pılan düzeltmeler sonucun­da vergisel risklerin ortadan kalktığı teyit edilir ve suç teş­kil eden bir unsur bulunmaz­sa, süreç vergi inceleme göre­vi oluşturulmadan sonuçlan­dırılabilmektedir. Bu yazının konusu bu modeldir.

İnceleme öncesi hazırlık dosyasının hukuki niteliği

VDK, İHD’yi “vergi ince­lemesinin hazırlık safhası­nı sistematik hale getiren bir model”, “denetim süreci­ni başlatan veri temini aşa­ması”, “SAF-T yaklaşımının Türkiye uygulaması”, “veri toplama sistemi” ve “dene­timin veri hazırlık katmanı” olarak nitelendirmekte ve İn­celemeye Hazırlık Yazısı’nın “bilgi isteme yazısı” olduğu­nu belirtmektedir. Bu yetki­nin temel hukuki dayanağı VUK md.148’dir.

SAF-T, muhasebe verile­rinin standart ve elektronik bir yapıda denetime hazır hale getirilmesini sağlayan bir veri standardıdır. Ancak onun hangi denetim prose­dürü içinde, hangi yetkiler­le ve hangi hukuki sonuçlar­la kullanılacağı ayrı bir usul hukuku meselesidir. Nitekim, VDK’nın atıfta bulunduğu ya­bancı uygulamalarda standart verinin........

© Dünya