Bundan yaklaşık 60 yıl kadar ön­ce Amerikalı tarih­çi/sosyolog Lewis Mumford teknolo­jik dönüşümün ge­tirileri konusun­da ezber bozan bir eser kaleme almış­tı. “The Myth of the Machine: The Pen­tagon of Power” (Makinenin Miti: Güç Beşge­ni) başlıklı kitabında Mum­ford bir ‘Megamakine’den (megamachine) bahsediyor­du. Ona göre her teknolojik gelişme süreci bir örgütlenme biçimi yaratıyordu ve büyük teknik sistemlerin zaman içe­risinde merkezi ve kontrol­cü hale gelmesi kaçınılmazdı. ABD’de teknoloji devrimi de­nilen şey üzerinden insanla­rı araçsallaştıran, devlet, or­du, teknoloji, bürokrasi ve en­düstrinin iç içe geçtiği dev ve mekanik bir sistem, bir “Me­gamakine” inşa edilmektey­di. Mumford, hızla gelişmekte olan teknolojinin esas ürünü olan bu makinenin, dişliler­den ve motorlardan oluşan bir düzeneği değil, bu düzene­ğin etrafında kurulan, birbi­rine bağımlı ve mutlak itaati öngören bir toplumsal siste­mi koordine ettiğini düşünü­yordu. Birileri bugün gerçek­leşmekte olanı çok önceden görmüştü.

Mark Zuckerberg de, Fa­cebook şirketinin adını “Me­ta” olarak değiştirdiğinde gel­mekte olanı önceden gören­lerden birisi olduğunu ispat etmişti. Antik Yunan dilinden alınan bir kavram olan Me­ta, “her şeyin üzerinde ve öte­sinde olan” anlamını taşıyor­du. Onun amacının interne­tin bir sonraki aşaması olarak görülen “metaverse”e atıfta bulunmak olduğu düşünülse de, bugün bakıldığında Mum­ford’un yıllar önce işaret et­tiği “bir üst düzenek” fikri­ni benimsemiş olması daha muhtemel görünüyor. Zira Si­likon vadisinden doğma yeni tekno-oligarkların dünyaya dair fikirleri belli noktalarda farklılaşsa da, halen var olan sistemi değiştirme gerekliliği konusunda birleşiyorlar. Va­rufakis’in “teknolordlar” diye tanımladığı, bu yeni ortaçağın derebeyleri, teknolojinin bir araç olmaktan çıkıp hayatın bütününü kapsayan, yöneten ve yönlendiren bir üst yapıya dönüşmesini, yani özünde bir “Metamakine”nin inşa edil­mesini........

© Dünya