Yapay zekâ tartışmalarına her sabah yeni bir başlıkla uyanı­yoruz. Bir gün “insanlığın en bü­yük üretkenlik sıçraması” man­şetleri atılıyor, ertesi gün “işsiz­liğin otomasyonu” konuşuluyor. Silikon Vadisi’nin iyimser kana­dı –ve Elon Musk’ın da farklı za­manlarda işaret ettiği tablo, ya­pay zekânın uzun vadede genel bir refah artışı yaratacağını, in­sanların çalışmak zorunda kal­madığı, çalışmanın bir tercihe hatta bir hobiye dönüştüğü bir düzenin mümkün olabileceğini savunuyor. Daha yüksek verim­lilik, daha ucuz mal ve hizmetler, daha bol zaman…

Bu iyimserliğin karşısında ise başka bir kamp var: Yapay zekâ­nın yalnızca işleri değil, gelir da­ğılımını ve sosyal sözleşmeyi de dönüştüreceğini; kazananların çok kazandığı, kaybedenlerin hızla geride kaldığı bir ekonomi yaratabileceğini söyleyenler.

Aslında bu iki uç senaryo uzun süredir masada. Ancak son gün­lerde bu tartışma yeniden alev­lendi. Nedeni de bağımsız araş­tırma şirketi Citrini Research’in yayımladığı ve küresel piyasalar­da ciddi yankı uyandıran analiz notuydu.

Kötümser senaryonun piyasa provası

Citrini Research’ün çalışması klasik bir tahmin raporu değildi. 2028’den geriye dönüp yazılmış bir kriz anlatısıydı; yani bugün­den geleceğe bakan değil, gele­cekten bugüne yazılmış bir stres testi niteliği taşıyordu. Senaryo­ya göre yapay zekânın beklenen­den çok daha hızlı yayılması özel­likle beyaz yakalı işlerde sert bir daralmaya yol açıyor; şirketler maliyetleri düşürürken ücret ar­tışları duruyor, hatta bazı sektör­lerde geriliyor.

Raporda beyaz yakalı işsizlik oranının çift hanelere yükseldi­ği, yüksek gelir grubundaki çalı­şanların dahi iş kaybı yaşadığı bir tablo kurgulanıyor. Gelir kaybı yaşayan profesyonellerin mort­gage (ev kredisi) ödemelerinde zorlandığı, konut talebinin zayıf­ladığı ve özellikle büyük şehirler­de konut fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluştuğu........

© Dünya