Küresel gerilim ve jeopolitik şokların damga vurduğu ilk altı ayda Türk halkı iyimser harcamaları bıraktı, tamamen cüzdanı korumaya odaklandı. Vatandaş kriz anında can suyu olan nakit parasını elinde tutmak için devlete olan zorunlu vergi ve prim ödemelerini bile kredi kartı limitlerine pasladı.

Bölgesel ve küresel jeopo­litik risklerin tavan yap­tığı, küresel ve ulusal ekonomide sıkıntılar ve ileriye yönelik belirsizliklerin damga vurduğu yılın ilk yarısında Türk halkı, özgüvenli ve rahat har­cama pozisyonunu terk ederek cüzdanı korumaya odaklı “de­fansif tüketim” moduna geçti.

Merkez Bankası verileri, ge­rilim sürecinde geleceğe güve­nin azalması ile tüketici dav­ranışlarının belirgin biçimde değiştiğini, Türk halkının ban­ka ve kredi kartı kullanımında, daha çok kalesini savunmaya geçtiğini ortaya koydu. Vatan­daşlar parayı uzun süre kilitle­yecek ve kriz anında nakde çev­rilemeyecek ev almak, sıfırdan inşaata girmek gibi büyük har­camaları askıya aldı. Benzer şe­kilde, moral ve motivasyonun düştüğü bu şok döneminde dı­şarıda sosyalleşme, eğlence, lüks giyim ve seyahat gibi keyfi harcamalar bıçak gibi kesildi.

Kasa enflasyonu yüzde 31

Ocak-haziran döneminde banka ve kredi kartları ile ya­pılan ödeme işlemi sayısı ge­çen yılın aynı dönemine oran­la yüzde 10,8 artarak 10 milyar 277 milyon 621 bin 643 adet olurken, toplam ödeme tuta­rı yüzde 45,1 artışla 15 trilyon 61,4 milyar liraya ulaştı. Bu ge­lişmeye bağlı olarak; geçen yıl ilk altı ayda 1.118,97 TL olan işlem başına ortalama harca­ma tutarı, bu yıl aynı dönemde 1.465,45 liraya yükseldi. Geçen yıla göre harcama tutarındaki artışın işlem sayısındakine gö­re çok daha yüksek olması, mal ve hizmet fiyatlarındaki artışı, başka deyişle hayat pahalılığı olgusunu ortaya koyuyor.

İşlem sayısındaki artıştan arındırıldığında harcamalar­daki yıllık yüzde 31 dolayındaki değişim oranı baz alınan mal ve hizmet sepetindeki yıllık artışı, başka deyişle “kasadaki enflas­yonu” gösteriyor.

Temel ihtiyaçta önden yükleme eğilimi

Kartlı işlemlerde en büyük payı alan market ve AVM alış­verişlerinin ilk altı ayda sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüz­de 14,8’le ortalamanın üstünde artarak 3,9 milyar olurken, iş­lem tutarı yüzde 52,3 artışla 3 trilyon 22,3 milyar liraya ulaş­tı. Market/AVM alışverişlerin­de geçen yıl ilk altı ayda 591,16 TL olan ortalama ödeme, bu yıl aynı dönemde........

© Dünya