Odysseus Fed sahnesinden iniyor: Kurum kendisini önceden ilan edilmiş bir faiz patikasına bağlamak yerine takdir alanını açık tutuyor. Her sıfattan faiz, her virgülden kur, her kravat renginden bilanço yönü çıkaran yorum düzeni zemin kaybediyor. Fed daha az konuşup daha çok tartacak; piyasayı kendi cümlesinin yankısından ziyade doğrudan fiyatlardan dinleyecek.

“Benim adım Hiç Kimse”Homer

I. Ithaka’dan ayrılış

Robert Lucas’ın 1976’da yaz­dığı kritik, yarım yüzyıl son­ra Fed’in çiçeği burnunda başka­nının dilinde yeniden hayat bul­du. Lucas’ın kendi adıyla anılan yaklaşım, geçmiş verilerden tü­retilen davranış ilişkilerinin po­litika rejimi değiştiğinde sabit kalmayabileceğini savunur.

Bunun çarpıcı örneklerinden biri “Amerika’nın Keynes’i” diye anılan Alvin Hansen’dir. Hansen, II. Dünya Savaşı öncesinde ABD ekonomisinin yapısal durgunlu­ğa (secular stagnation) kilitlen­diği görüşündeydi. Üç dayanağı vardı:

1 ABD’nin coğrafi genişleme cephesi kapanmıştı (fron­tier).

2 Nüfus artışı yavaşlamıştı.

3 Büyük yatırım alanları açan teknolojik yeniliklerin tem­posu düşmüştü.

Hansen’e göre özel yatırım ta­lebi tasarrufları emecek gücü bu­lamayacaktı. Yeni ve kârlı yatı­rım alanları daralmıştı. Ancak ta­rih Hansen'in tersine işledi.

II. Dünya Savaşı sonrasında teknolojik patlama güçlü nüfus artışı (baby boom) ile birleştiğin­de küresel çapta inanılmaz bir verimlilik artışıyla karşılaşıldı. Lucas, Hansen’e doğrudan cevap vermedi yine de yanılgısını açık­layacak çerçeveyi kurdu: Rejim değiştiğinde eski katsayılar ko­nuşmayı bırakır.

II. Aiolos'un rüzgârları: Fazlanın adı değiştiğinde

Ben Bernanke, 2005 yılında ABD cari açığı ile düşük uzun vadeli reel faizlerin kaynağını küresel tasarruf bolluğu (glo­bal saving glut) üzerinden oku­du. 2008 krizinde Bernanke baş­kanlığındaki Fed politika faizini sıfır bandına indirdi, bilançosu­nu genişletti. Söz (taahhüt) ile yönlendirme dönemine geçip fa­izlerin uzun süre olağanüstü dü­şük düzeylerde kalacağı yönün­de bir patika sundu (forward gu­idance).

Larry Summers ise 2013 yılın­da Hansen’in yapısal durgunluk tezini hortlattı. Kriz öncesindeki kolay finansman ve varlık balo­nuna rağmen kapasite kullanımı ile enflasyon baskısı sınırlı kal­mıştı. Bir tarafta yatırım iştahı­nın zayıflığı, diğer tarafta tasar­ruf bolluğu vardı.

III. Direğe bağlanan Fed: Kural bazlı karar, otomatik karar değildir

Bernanke ile halefi Janet Yel­len birlikte yeni bir ekol inşa et­tiler. İktisadi konjonktür tartış­ması Summers – Bernanke cep­hesinde şekillenirken politika tepkisi Yellen – Taylor cephesin­de alevlendi. Summers yapısal durgunluğa, Bernanke tasarruf bolluğuna baktı. Stanford eko­nomisti John Taylor, kendi adıy­la anılan formülde enflasyonun hedeften ve üretimin potansiyel­den sapmasına göre bir politika faizi belirlenmesini........

© Dünya