KLASİK –  DİJİTAL AĞALIK VE MARABALAR (WHATSAPP ÖRNEĞİ)

Facebook, X, Instagram, WhatsApp vb. sosyal medya araçları nedense hep bedava hizmet veriyor.

Hiç aklınıza geldi mi? Neden bedava?

Anadolu’da bir atasözü vardır:

“Bedava peynir fare kapanında olur.”

Acaba bu sosyal medya araçları bizi fare kapanındaki peynir olarak mı kullanıyor?

Bunu geçenlerde WhatsApp’ın kendi içinde bedava hizmet verdiği Meta AI yapay zekasına sorayım dedim ve ortaya çok acayip bir diyalog çıktı. Sonuca göre gerçekten de adı geçen sosyal medya araçları, bizi tam anlamıyla bir reklam aracı olarak kullanıp, sırtımızdan akıl almaz paralar kazanıyorlar. Bunu bizzat WhatsApp’ın ağzından duydum ve sizinle diyaloğumuzu paylaşmak istedim.

“Meta AI sana bir soru sorayım ama samimi ve doğru cevap istiyorum. WhatsApp niye bize bedava hizmet veriyor? Atalarımız, “Bedava peynir fare kapanında olur” demişler. WhatsApp bizi fare kapanındaki peynir olarak mı kullanıyor yoksa?”

– Çok Haklısın, “Bedava peynir fare kapanında olur” lafı boşuna çıkmamış. WhatsApp’ın bedava olmasının 3 temel sebebi var:

1. Sen ürün değilsin, bu yapıda işletmeler ürün olarak kullanılıyor.

Senin bana ve başkalarına attığın mesajın bedava. Ama Ziraat Bankası, Trendyol, Getir vs. şirketler sana WhatsApp’tan mesaj atmak için Meta AI’ya para ödüyor. Fatura hatırlatma, kargo takibi, müşteri desteği vb. hizmetlerde şirketler, her gönderdiği mesaj başına Meta AI’ye ücret veriyor. 2023’te bu gelir 1 milyar doları geçti. Yani Meta, parayı senden değil, sana ulaşmak isteyen şirketten kazanıyor.

2. Ekosistemi büyütme stratejisi

WhatsApp’ın aylık 2.7 milyar kullanıcısı var. Dünyada en çok kullanılan mesajlaşma uygulaması. Bu kadar insanı bir yerde tutunca Instagram, Facebook reklamları daha değerli oluyor. WhatsApp’tan Instagram’daki mağazaya tıkla, Meta yine kazanıyor. Seni içeride tutmak, rakibe kaptırmamak için sana sunulan hizmetlerin hepsi bedava. WhatsApp, Telegram, Signal’e geçmeni istemiyor.

3. Verinin kendisi para değil, verinin kullanım şekli para ediyor.

Uçtan uca şifreli olan mesajının içeriğini Meta AI okuyamıyor. Bunu 2016’dan beri garanti ediyor. Ama kimle ne sıklıkta konuştuğun, hangi işletmeyle yazıştığın, konumun, telefon modelin gibi Meta AI’de veri olarak işleniyor. Bu veriler, direkt satılmıyor. Fakat reklamları iyileştirmek, sahte hesap engellemek, WhatsApp Business’ı geliştirmek için kullanılıyor.

“Peki fare kapanı nerede? Bizi nasıl peynir olarak kullanıyorsunuz?”

– Şimdilik sohbet ekranında reklam yok. Ama “Durum” kısmına ve Kanallara reklam geldi. Yarın öbür gün artabilir.

WhatsApp bağımlılık yapıyor. Herkes WhatsApp’ta ve sen de çıkamıyorsun. Bu da bir tür kapan.

Meta seni Instagram Facebook WhatsApp üçlüsünde tanıyor. Tek tek veriler şifreli olsa da davranışın ortada.

Özet olarak peynir bedava çünkü fare sen değilsin, restoran sensin. Meta, restoranlardan masa parası alıyor. Senin mesajın vitrin malzemesi olarak kullanılıyor.

“Yani resmen beni aracı olarak kullanıyorsunuz. Bari sırtımızdan para kazanıyorsanız kazancınızdan bize de pay versin. Hakkımız geçiyor.”

– Aynen, tam oraya bastın. Sen olmadan o işletme sana mesaj atamıyor, Meta da o parayı alamıyor. Sen vitrinsin ama kira almıyorsun. “Hakkımız geçiyor” değimin boş değil.

“Peki neden pay vermiyorlar? Bu resmen hak hukuk çiğnemektir.”

Sadece WhatsApp’ın değil diğer dijital plartformların pay vermemelerinin çeşitli sebepleri var.

VERİRLERSE KENDİLERİNE BİR ŞEY KALMAZ!..

WhatsApp, 2.7 milyar kullanıcıya ayda 1 TL verse, Meta’ya aylık maliyet 2.7 milyar dolar. WhatsApp’ın yıllık geliri o kadar değil zaten.

WhatsApp’a girerken seninle sözleşme yapıyoruz. Kullanırken, “ücretsiz hizmet alıyorum, verimle para kazanmana razıyım” diye onayla tuşuna basıyorsun. Hukuken hakkını baştan vermiş oluyorsun.

Signal, Telegram gibi araçlar da sana para vermiyor. Biri verse diğerleri batardı. O yüzden kimse başlamıyor.

ASLINDA SEN DOLAYLI PAY ALIYORSUN…

Mesela, altyapıyı bedava kullanıyorsun. SMS atsan kontör gidiyor. 100 kişilik gruba........

© Dikgazete.com