Ömür Çelikdönmez yazdı;

ABD-İran barışı Ortadoğu'yu yeniden şekillendirirken Türkiye, Rusya ve enerji dengelerinde yeni dönem!

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurarak, Her iki tarafın da Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump da İran ile varılan anlaşmanın tamamlandığını anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılacağını, ABD Donanması tarafından uygulanan ablukanın kaldırılacağını ve bölgede mayın temizleme çalışmalarına başlanacağını belirtti.

Açıklamalar, İran ile ABD arasında yalnızca bir ateşkes değil, bölgesel güvenlik dengelerini etkileyebilecek kapsamlı bir normalleşme sürecinin başlatıldığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi. Türkiye, Katar ve Suudi Arabistan'ın da arabuluculuk desteği verdiği anlaşmanın resmî imza töreni 19 Haziran'da İsviçre'de yapılacak.

14 Maddelik mutabakat taslağı…

İran'ın yarı resmî haber ajansı Mehr tarafından yayımlanan ve henüz Washington ile Tahran tarafından resmen doğrulanmayan 14 maddelik mutabakat taslağına göre; Lübnan dahil tüm cephelerde kalıcı ateşkes ilan edilmesi, ABD'nin İran'ın iç işlerine karışmama taahhüdünde bulunması, İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılması, ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran için en az 300 milyar dolarlık yeniden inşa ve yatırım programı hazırlanması, İran petrolü üzerindeki yaptırımların kaldırılması, İran'ın nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi ve ABD'nin yeni yaptırımlar uygulamama sözü vermesi öngörülüyor. Ayrıca İran'ın dondurulmuş fonlarının bir bölümünün serbest bırakılması ve nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanması da taslakta yer alıyor.

Mutabakatın stratejik anlamı…

Bu maddeler incelendiğinde, ortaya çıkan tablo klasik bir ateşkesten çok daha geniş kapsamlı bir jeopolitik uzlaşmayı işaret ediyor. Özellikle ABD'nin İran İslam Cumhuriyeti'nin iç yapısını hedef almama ve yeni yaptırımlardan kaçınma taahhüdü karşılığında İran'ın nükleer silah üretmeyeceğini garanti etmesi, tarafların uzun yıllardır süren çatışmacı ilişki modelini değiştirmeyi hedefleyen bir çerçeveye işaret ediyor. Bu yönüyle taslak, 2015 tarihli İran nükleer anlaşmasından daha geniş kapsamlı bir  siyasi ve güvenlik mutabakatı niteliği taşıyor.

Irak'ta muhtemel etkiler…

Irak'ta ise durum farklıdır. İran'a yakın Şii milis gruplar, ABD'nin bölgedeki askerî varlığı, İran-İsrail rekabetinin Irak sahasına yansımaları ve PKK'nın kuzey Irak'taki varlığı hâlen güvenlik denkleminde önemli yer tutmaktadır. Bu nedenle ABD-İran arasında gerçek bir uzlaşma........

© Dikgazete.com