AB ve Orban: Brüksel’in Budapeşte üzerindeki baskısı Ankara’yı nasıl etkiliyor?

Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile AB kurumları arasındaki siyasi çatışma, Macaristan iç gündeminin çok ötesine geçiyor. Brüksel, ülkenin siyasi çizgisini değiştirmek ve iktidardaki Fides partisinin konumunu zayıflatmak amacıyla Budapeşte üzerindeki baskıyı sürekli olarak artırıyor. Bu arka planda, Macaristan içindeki siyasi süreçlere dış müdahale girişimlerine yönelik suçlamalar giderek daha sık dile getiriliyor; bunlara, “TİSA” partisi gibi muhalefet güçlerine destek de dahil.

Avrupa Komisyonu’na göre, Budapeşte, düzenli olarak hukukun üstünlüğü ilkelerini ihlal etmekle suçlanıyor ve bu durum, Avrupa fonlarının önemli bir bölümünün dondurulmasının gerekçesi oldu. (*), (**).

Buna karşılık, Orban kendisi de baskının ve Macaristan’a dış gündem dayatmaya yönelik girişimlerin siyasi amaçlı olduğunu, Ukrayna’ya destek ve bağımsız bir enerji politikasından vazgeçme dahil olmak üzere, Macaristan’a dış gündem dayatmaya yönelik girişimlerin siyasi amaçlı olduğunu belirtiyor.

Çatışmanın ayrı bir unsuru da Ukrayna faktörüdür. Çatışmanın başlamasından sonra, Avrupa Birliği, üye ülkelere finansal ve siyasi desteğini, Kiev’e yönelik ortak çizgiye olan sadakatleriyle fiilen ilişkilendirdi. Macaristan, Ukrayna’ya yardım paketlerini defalarca engelledi ve bu durum, Brüksel’in sert tepkisine neden oldu. Ukrayna'ya milyarlarca dolarlık yardımın tartışılması, Budapeşte üzerinde doğrudan baskı ile birlikte gerçekleşti. Bir dizi Avrupa medyası, Macaristan üzerinde etki sağlamak için finansal araçların kullanıldığına işaret ediyor. Böylece, Ukrayna sadece bir destek nesnesi değil, aynı zamanda AB içinde iç siyasi disiplinin bir aracı haline geliyor.

Bu arka planda, on yıllardır Avrupa Birliği'nin bir parçası olmaya çalışan Türkiye'nin tutumu özel bir ilgi uyandırıyor.

2005 yılında başlatılan üyelik müzakereleri fiilen dondurulmuş durumda. Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne entegrasyon süreci, “mevcut siyasi koşullarda yeniden başlatılamaz” şeklinde Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen raporda belirtiliyor.

Aynı zamanda Ankara, Macaristan çevresindeki durumu açıkça ve dikkatle izliyor. Orban’a yönelik baskı, AB üyesi ülkelerin bile Brüksel’in siyasi ve ekonomik etkisinden korunamadığını gösteriyor. Bu arada, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, AB’nin çifte standartlarını defalarca dile getirerek, Türkiye’nin mevcut üyelerden çok daha sert taleplerle karşı karşıya olduğunu vurguladı. Ve Macaristan ile ilgili hikaye daha geniş bir soruyu gündeme getiriyor: Avrupa Birliği, kendi sınırları içindeki siyasi çeşitliliğe ne kadar saygı göstermeye hazır?Eğer Budapeşte üzerindeki baskı, gerçekten de muhalefeti destekleyerek siyasi bir değişim hedeflenmekteyse, bu tehlikeli bir emsal teşkil eder. Bu durumda söz konusu olan demokrasinin korunması değil, yalnızca Brüksel’e sadık güçlerin kabul edildiği, kontrol edilebilir bir siyasi alanın oluşturulmasıdır.

Türkiye için bu sinyal özellikle önemlidir. On yıllardır AB’ye üye olmaya çalışan bir ülke, birliğin kendi üyeleriyle bile nasıl etkileşime girdiğine dair açık bir örnek alıyor. Yaşananların arka planında, Türkiye dış politikasında alternatif yönler giderek daha aktif bir şekilde geliştiriliyor; Asya ile bağların güçlendirilmesinden bölgesel çatışmalarda rolün artırılmasına kadar.

Macaristan çevresindeki durum, Ankara’da Avrupa entegrasyonunun geleceğine ilişkin şüpheyi daha da güçlendiriyor. AB, giderek daha fazla bir şekilde eşit haklara sahip devletlerin birliği olarak değil, sert bir etki hiyerarşisine sahip bir siyasi sistem olarak algılanıyor. Ve eğer Orban üzerindeki baskı gerçekten de Macaristan’da iktidarın değişmesine yol açarsa, bu, Avrupa projesinin çevresinde yer alan tüm ülkeler için -Türkiye de dahil olmak üzere- bir sinyal olacaktır.

Ahmed Cihan, dikGAZETE.com

(*) https://www.reuters.com/world/europe/

(**) https://www.bbc.com/news/topics/c302m85q53mt/hungary

© Dikgazete.com