İran, dünyanın neredeyse kesintisiz en eski uygarlıklarından biri. İran’da şahlığa karşı demokratik taleplere dayanan denebilecek ilk ayaklanma 20. yüzyılın başında yaşandı ve 1905’te anayasal devrim gerçekleşti. 1925’te Rıza Şah-Pehlevi hanedanlığı kuruldu. 1941’de oğlu Rıza Şah iktidarı devraldı.

Seçilmiş başbakan Muhammed Musaddık, petrol sanayisini millileştirince 1953’te İngiliz-Amerikan darbesiyle, CIA operasyonuyla yıkıldı ve Rıza Şah İngiliz-Amerikan desteğine sahip bir başbakan atadı. Musaddık da vatana ihanetten 3 yıla mahkûm edildi. Rıza Şah 28 yıl, Batı görünümlü ama ülkeyi demir eldivenle yönetti. Muhalifler, demokratlar, solcular hapishanelerde çürütüldü.

79’da Humeyni iktidarı da şahtan farksız, İran’ı muhalifler hapishanesiyle, üstelik kadınlar üzerinde büyük baskılar kuran, muhalifleri idam eden bir molla yönetim ile bugünlere geldi. Şahı devirirken birlikte mücadele ettiği demokratları, solcuları, komünistleri, laikleri hapse attı, astı kesti ve ülkeden kaçırttı. İranlılar bugün ülkeleri ellerinden alınmış belki de dünyanın en büyük diasporasını oluşturuyor.

Şimdi ise Trump denen emperyalist, yine İran petrolünü ele geçirmek için sözde demokrasi getirmek iddiasıyla ülkeyi yerle bir ediyor ve tek bir vuruşla 170 kız öğrenciyi öldürüyor.

Amerika’da yaşayan İranlı yazar Rıza Aslan’ın NYT’de yayımlanan etkili bir yazısını okudum. ABD ve başka yerlerdeki İranlıların ruh halini anlatıyor. Bundan sonraki bölümleri, yazısından alıntılarla sürdüreceğim.

Diyor ki: “İran’a bombalar düştüğünde, sürgündekilerin bazıları bunu bir kurtuluş olasılığı görüyor. Kutlama için bir araya geliyorlar. Bayraklar, konuşmalar, alkışlar var. Sivil kayıplar trajik ama kaçınılmaz olarak nitelendiriliyor. Mantık aritmetik bir hal alıyor: Rejimin sonunu hızlandıracak her şey, bedeline değer. Ama ahlaki gerçek şu ki: Bombaları kurtuluş olarak davet........

© Cumhuriyet