Bandırma Vapuru, 19 Mayıs sabah saat 7’de Samsun limanına vardı.

Nutuk, “1919 yılı mayısının 19. günü Samsun’a çıktım” cümlesiyle başlar.

Bugün bu onurlu çıkışın 107. yılını kutluyoruz.

Samsun’a gidiş “umuda yolculuk”tur ve Samsun’a ayak basış “umudun gerçekleşmesi yönünde ilk adım ve Milli Mücadele’nin dönüm noktasıdır”.

Bir an için o günlerin koşullarını kapsayan bir özet tabloyu anımsayalım.

Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’nda yenilmiş ve 30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalamıştır. Bu imzadan sadece dört gün sonra 3 Kasım 1918’de İngiliz askerleri ateşkes antlaşmasına aykırı olarak petrol bölgesi Musul’u işgal ettiler. Yedi gün sonra, 6 Kasım 1918’de İngiliz ve Fransız birlikleri Çanakkale’yi işgal ettiler. Oysa üç yıl önce, 1915’te İngiliz ve Fransız birlikleri Çanakkale’ye adım atamamışlardı. 13 Kasım 1918, Mondros Ateşkesi’nden 14 gün sonra, 55 parçadan oluşan İngiliz, Fransız, İtalyan karma donanması denizden İstanbul’a girdi; boğazı, limanı ve tüm İstanbul’u işgal etti.

Balkan savaşlarından itibaren yürütülen savaşlardan dolayı millet yorgun, moraller kırık, padişah ve saray İngilizlerle işbirliği yapıyor; ateşkes antlaşması gereği ordu terhis ediliyor, elinden silahlar ve cephanesi alınıyordu.

İstanbul’un işgalinden hemen bir ay sonra 16 Aralık 1918’de İngiliz Karadeniz Birlikleri Komutanı General Milne’nin Londra’ya gönderdiği gizli rapor her şeyi apaçık ortaya koyuyor. Şöyle yazılmış:

“Padişah (Vahdettin) İngilizlerin Türkiye’nin idaresini mümkün olduğu kadar çabuk ellerine alması için ricada bulundu. Anadolu’ya, iç kısımlara İngiliz subaylarının gönderilmesini ve idareye yardımcı olmalarını istedi. Kafkasya’daki Türk askerini İngilizlerin buyruğuna vermeye, istenmeyen subayları görevlerinden almaya ve birlikleri İngiliz subaylarının komutası altına vermeye hazır.”

İngiliz Generali Milne’nin bu yazdıkları padişahın işbirlikçiliğini tarihin silinmez kalemiyle açıkça ortaya koyuyor.

General Milne’nin bu raporundan bir gün sonra, 17 Aralık 1918’de Fransız işgal birlikleri Mersin’e asker çıkardılar. Hemen ardından 22 Şubat 1919’da Maraş,........

© Cumhuriyet