Devlet Bahçeli, 22 Ekim 2024'teki tarihî konuşmasında, henüz-hâlâ "Teröristbaşı" diye andığı Abdullah Öcalan için, "'Umut Hakkı'nın kullanımıyla ilgili yasal düzenlemenin yapılması ve bundan yararlanmasının önü de ardına kadar açılsın" çıkışını yapmıştı. Bu ay başındaki meclis grup konuşmasında, "Öcalan umuda..." çağrısını tekrarladı. Aynı günlerde MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, Meclis komisyonunda umut hakkı konusunda uzlaşıldığını söylemişti.

Lakin bu hafta çıkacak olan "Millî dayanışma, kardeşlik ve demokrasi komisyonu" raporunda umut hakkının anılmadığı söyleniyor. Feti Yıldız, “başlık olarak olmasa da… içerik olarak, mutlaka olacak” dedi.

Umut hakkı kavramı, basitçe, ömür boyu veya uzun süreli hapis cezalarının 'sonuna kadar' uygulanmayabileceği, mahpusun daha erken salınabileceği ihtimalinin, olanağının tanınması anlamına geliyor. 2010'lar civarından itibaren, Avrupa'nın bazı ülkelerinde bu doğrultuda verilmiş mahkeme kararları var. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2013'te Büyük Britanya'da bir mahkûmla ilgili bir umut hakkı kararı verdi. Karar, müebbet hapis cezalarının 25 yıl geçmeden gözden geçirilmesi ve periyodik gözden geçirmeyi güvence altına alan bir mekanizma kurulması gerektiğini belirtiyordu. Bu gereklilik, "aksi takdirde kişinin hayat boyu rehabilitasyon ve özgürlük umudu olmadan ceza infaz kurumlarında kalmasının insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele (işkence) anlamına gelebileceği" fikrine dayandırılmıştı. 2016'da mahpus J. C. Murray’la ilgili Hollanda hükümetine karşı verilen karar bu statüyü daha da geliştirdi; soyut bir beklenti olmakla kalmayan, devletlerin somut, öngörülebilir kurallara bağladığı bir umut hakkının olması gerektiğine hükmetti. Umut hakkının uygulanmasıyla ilgili AİHM'in Türkiye'ye dönük kararları var: Bunlardan 2015'te verilen ilk üçü Hayati Kaytan, Emin Gurban - ve Abdullah Öcalan hakkında,  2019'daki ikincisi Civan Boltan hakkında. Türkiye, bu kararlar üzerine, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların, cezanın........

© Birikim