Holdingci Güçler
Yıldızlar SSS Holding'ten aylardır ücret ve tazminat alacaklarını alamayan Doruk Madencilik işçileri, haklarını talep etmek üzere Eskişehir'den Ankara'ya yürüdüler, açlık grevine oturdular. Alacaklarının alamamanın, aç, sefil bırakılmanın ötesinde, muhatap alınmamaya, muhatap bulamamaya, dikkate alınmamaya, insan yerine konmamaya isyan ediyorlar. Sendika başkanı Gökay Çakır'ın şu sözünü işitmediyseniz: "Bizim de isimlerimiz var, bizim de soy isimlerimiz var..." Emek mücadelesi, her zaman, emek-ve-haysiyet mücadelesi değil midir?[1]
Protestocu maden işçileri, sloganlarında, açıklamalarında, konuşmalarında, karşılarındaki holdingden öte, holdingleri hedef alıyorlar: "Holdingler kâr etsin diye...", "Holdingler korunuyor," "Holdingler işçileri sömürüyor," "Holdingler işçiyi soyuyor," "Türkiye'yi holdingler yönetiyor"... Destek açıklaması yapan bir vatandaş, "devletleşen holdingler"den söz etmiş. Bağımsız Maden İşçileri Sendikası örgütlenme uzmanı Başaran Aksu -aslında sıfata gerek yok, kısaca Başaran Aksu-, yargının holdingler ne istiyorsa ona yaptığı yolundaki bir açıklaması üzerine bir süre tutuklu kalmıştı.
Mustafa Sönmez'in Türkiye'de holdinglerin incelediği Kırk Haramiler (1987) kitabı 40. yıldönümüne yaklaşırken, onun o zaman çizdiği manzara bugün masum kalıyor. İmtiyazlardan, istisnalardan, cezasızlıklardan, dokunulmazlıklardan, aflardan vs. namütenahi yararlanan nice holding, sadece ücretleri ve sosyal hakları biçmekle kalmıyor; "ihmal" demenin pek ihmalkâr kaçacağı sanayi "kazalarıyla," çoraklaştırdıkları beldelerle, emekçilerin ve çevrenin (tabiatın, dünyanın) canına okuyor. Teferruat için şu katalogu inceleyebilirsiniz.
Bir parantez... Televizyon ve "platform" dizilerindeki holding ve holding patronu bolluğuna dikkat ettiniz mi? Kimisi, Cem Uzan'ı ("Can Üzüm") temsil ettiği anlaşılan TRT-Tabii (tabii ki!) yapımı İkinci Perde gibi bir "holdingci gücü" karanlık bir portre olarak resmetse de, diziler de holding-aklamaya yarıyor gibi geliyor bana. Bu dizilerde entrika, usulsüzlük, ahlâksızlık, yozlaşma kol gezse bile, hatta belki bunun ilave cazibesiyle, "holding ortamı" etrafında bir hayranlık oluşuyor. Holding kavramı, zenginlik, büyüklük ve güç timsali olarak, zihin ve hayal hanelerine yerleşiyor.
Time dergisinin 29 Eylül 1980 tarihli sayısının 'meş'um' kapağını hatırlayanlar kalmıştır. 12 Eylül darbesinin lideri........
