10 Aralık’ta Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi'nin yayınlamasının yıldönümünü kutladık diyemeyeceğim, hapishanelerdeki aydınları, yerel yöneticileri, gazetecileri düşününce… Ama bu günün anlam ve önemini vurgulayan yapıtlar ve etkinliklerle başlamak istiyorum yazıma. Önce, ülkemizde de izleme olanağı bulduğumuz ya da çok yakında bulacağımız filmler… Bunların önemli bir bölümü önümüzdeki günlerde açıklanacak Akademi (Oscar) Ödülleri aday listesinde yer alacak büyük bir olasılıkla. Nasıl bu kadar kesin konuşabildiğimi sorarsanız; hemen hepsi Oscar’ların habercisi niteliğindeki ödüllendirmelerde aday listelerinin başköşesinde yer aldılar da ondan…

Yılın en çok konuşulan filmlerinden ‘Görünmez Kaza’ Fransa’nın, ‘Gizli Ajan’ Brezilya’nın, ‘Genç Anneler’ Belçika’nın, ‘Flamingonun Gizemli Bakışı’ Şili’nin, ‘Haklara Ölüm’ Çin’in, ‘Bay Hiç Kimse Putin’e Karşı’ Danimarka’nın, ‘Panopticon’ Gürcistan’ın, ‘Yetim’ Macaristan’ın, ‘Başkan’ın Pastası’ Irak’ın, ‘Senden Geriye Kalan’ Ürdün’ün, ‘Öğrenci’ Kazakistan’ın, ‘Hüzünlü ve Güzel Bir Dünya’ Lübnan’ın, ‘Disko Afrika’ Madagasgar’ın, ‘We Shall not be Moved’ Meksika’nın, ‘Suskun Şoför’ Moğolistan’ın, ‘Dayanıklılık Kulesi’ Karadağ’ın, ‘Malaga Caddesi’ Fas’ın, ‘Filistin 36’ Filistin’in, ‘Bayrakların Altında Güneş’ Paraguay’ın, ‘Banzo’ Portekiz’in, ‘Cumhuriyetin Kartalları’ İsveç’in, ‘Andriivka’ya 2000 Metre’ Ukrayna’nın, ‘Babamın Gölgesi’ Birleşik Krallık’ın, İranlı yönetmen Alireza Hatemi‘nin Türkiye’de çektiği- oyuncular da bizden- 'Öldürdüğün Şeyler' Kanada’nın adayı… Hepsi de dünyamızdaki insan hakları ihlallerini yansıtan filmler...

Bu filmler arasında yönetmenin ülkesi ile yapımcı ülkenin farklı olduğu epeyce film var. Sanki kendi yönetmenleri içinde bu onuru hak edecek başka yönetmen yokmuş gibi. Ama şu gerçeği de gözden kaçırmamak gerek: ülkesinde dışlanan, film yapması/filmini yurt dışına çıkartması engellenen yönetmenlere ortak yapımcı Avrupa ülkelerinin sahip çıkması övgüye değer. Keşke, buna gerek duyulmayacak bir dünyada yaşasaydık… İranlı Cafer Panahi’nin uluslararası ortak yapımı ‘Görünmez Kaza’ Fransa adına........

© Birgün