Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Mitoloji, tarih boyunca sanatın en önemli ilham kaynaklarından birini oluşturdu. Klasik Yunan, Roma ya da Hint mitolojilerinde kadın kahramanların hikayeleri önemli bir yer tutar. Rönesans’a ve Romantizme uzanan bu gelenek 19. ve 20. yüzyılların sanatına da damgasını vurdu. Yazımın sınırlarını göz önüne alarak, resim sanatındaki sayısız tasviri bir yana bırakıp, sayfalara, sahnelere ve beyazperdeye yansıyan kahramanlara odaklanmak istiyorum.

Edebiyat dünyasında mitolojinin kadın kahramanlarını konu alan ya da onları günümüz dünyasına uyarlayan çok sayıda roman yazıldı. Homeros’un epik şiirindeki kadın kahramanlardan Penelope’yi feminist bir yorumla gündeme getiren Margaret Atwood’un ‘Penelopiad’ı bunların en önemlilerinden biri. Homeros’un bir başka kadın kahramanı Circe de Madeline Miller’in ‘Aşil’in Şarkısı’nın devamı niteliğindeki romanı ‘Circe’ye konu oldu. Miller ‘Galatea’ adlı kısa öyküsünde bir kadın heykelinin canlanarak kendi yaşamına egemen olmasını...

Bir başka kadın yazar, Natalie Haynes Truva savaşı sırasındaki kadınlarını, kraliçeleri, tanrıçaları ve hizmetçileri anlattı; Jennifer Saint ise Theseus tarafından terk edilen Giritli prensesin hikayesini anlattığı ‘Ariadne’ adlı kitabının yanı sıra ‘Elektra’ ve ‘Atalante’de Yunan mitolojisine kadın açısından yaklaştı. Emily Hauser ‘Mytica’da ‘İlyada’ ve ‘Odyssey’in kadın kahramanlarını yorumladı.

Rosie Hewlett, ‘Odyssey’in üzerinde pek durulmayan kadınlarından hizmetkar Melantho’nun hikayesini anlattığı ‘Sweet Bitter Song’un ardından 2024’te ‘Medea’yı yazdı. Nikita Gill’in ‘Cadı Hekate’si yeraltının tanrıçaları üzerinde odaklanırken, Sarvat Hasin ‘The Giant Dark’da Orfeus ve Euridike mitini, Judith Utler ‘Antigone’s Claim’de Sofokles’in kahramanı Antigone’yı konu aldı. Apollon’un lanetine uğrayan kahinin hikayesini anlatan Doğu Almanyalı yazar Christa Wolf’un ‘Cassandra’ adlı yapıtı çağımızın karşı karşıya olduğu nükleer felakete ilişkin bir uyarı olarak yorumlandı. Stephen Fry, Yunan tanrıları ve tanrıçaları üstüne kitabı ‘Mythos’un ardından ‘Odyssey’i kaleme aldı.

Elbette mitolojiye yönelik ilgi yalnızca Yunan kültürü ile sınırlı değil. Mezopotamya, Mısır, Latin Amerika, Afrika mitleri, Uzak doğu kültürleri ve Kuzey Avrupa’nın Germanik mitolojisine ilişkin pek çok kitap yazıldı. Kadınlara ikincil roller biçen yapıtlar çoğunlukla… Ama, Hint mitolojisinde kadına biçilen rol önemli. Çağdaş edebiyatta da bu bakış açısındaki değişimi gözlemlemek olası. Vaishnavi Patel’in Hint mitolojisinin başyapıtı ‘Ramayana’nın kötülüğü ile tanınan ünlü kraliçesini farklı bir gözle yorumladığı ‘Kaikeyi’ adlı romanı dikkate değer. Hint kültürünün büyük destanı ‘Mahabarata’nın kadın kahramanlarından, tek başına çocuklarını yetiştiren, sadakat ve sabır simgesi Kunti Hint kültüründe........

© Birgün